Supernatural Üzerinden Queer Okuma Yapmak Mümkün mü?: Destiel Oltası

Editör:
Zeynep Müge Gezmiş

Bazı televizyon dizileri vardır. Hikâyeleri sona erse bile izleyicileriyle kurdukları bağ bitmez. Karakterleri, diyalogları ve yıllar boyunca biriktirdikleri anılar, final bölümünden sonra bile konuşulmaya devam eder. Supernatural tam olarak böyle bir dizi. 2020’de, on beş sezon ve 327 bölümün ardından ekranlara veda eden yapım, yıllar içinde doğaüstü yaratıklarla mücadele eden iki kardeşin hikâyesinin ötesine geçmişti.

Dördüncü sezonda diziye katılan melek Castiel ile Dean Winchester arasındaki yakınlık, özellikle queer izleyicilerin dikkatini çekmişti. Pek çok hayran, dizi boyunca ikiliyi birbirine yakıştırmış ve aralarındaki bağı romantik bir yakınlık olarak yorumlamıştı. Son sezonun 18. bölümü Despair’de Castiel’in Dean’e onu sevdiğini söylemesi, dizinin bu romantik ihtimali yıllar boyunca nasıl işlediğine ve bunun queer oltalaması (queerbaiting) sayılıp sayılamayacağına dair tartışmayı yeniden alevlendirdi.

Dikkat! Yazının devamı spoiler içerir.

Bir Impala, İki Kardeş ve Bir Melek

Supernatural
Supernatural (2005-2020), Sam, Castiel, Dean | supernatural.fandom.com

Eric Kripke tarafından yaratılan Supernatural, ilk bölümü 13 Eylül 2005’te yayımlanan bir Amerikan fantastik-korku dizisidir. Hikâye, annelerinin doğaüstü bir varlık tarafından öldürülmesinin ardından çocukluklarını babalarıyla birlikte şeytanları ve diğer doğaüstü yaratıkları avlayarak geçiren Winchester kardeşler, Sam (Jared Padalecki) ve Dean (Jensen Ackles) etrafında şekillenir.

İkilinin 1967 model Chevrolet Impala’larıyla Amerika’nın farklı eyaletlerini dolaşarak şehir efsanelerini, hayaletleri, vampirleri, iblisleri ve türlü mitolojik yaratıkları avladığı ve insanları kurtardığı dizi, başlangıçta haftalık birer korku hikâyesi formatında ilerlerken, dördüncü sezonda meleklerin, özellikle de Castiel’in (Misha Collins), Cennet ve Cehennem’in, hatta Tanrı’nın kendisinin de diziye dahil olmasıyla daha mitolojik ve dini bir yapıya bürünür.

Castiel, yani Dean’i Cehennem’den kurtaran melek, başlangıçta insan duygularını anlamakta güçlük çeken, emir-komuta zincirine bağlı ve oldukça mesafeli bir karakterken, zaman içerisinde insanlarla kurduğu ilişkiler, özellikle de Winchester kardeşlerle olan bağı, onun kendi varoluşunu sorgulamasına neden olur.

On beş sezon boyunca değişen ittifaklar, ihanetler, kayıplar ve yeniden başlayan mücadeleler arasında dizinin asıl merkezinde çoğu zaman aile, aidiyet ve sevgi bulunuyor. Hatta dizinin meşhur mottosu sayılabilecek “Family don’t end with blood” (Aile kan bağıyla sınırlı değildir.) yaklaşımı, Castiel’in hikâyedeki yerini anlamak açısından oldukça önemli.

Dean ve Castiel: Birbirini Değiştiren İki Karakter

Supernatural (2005-2020), Castiel & Dean | supernatural.fandom.com

Dean Winchester, ilk bakışta Amerikan popüler kültürünün geleneksel erkeklik kalıplarını temsil eden bir karakter gibi gözükür. Arabalara, klasik rock müziğe, kadınlara ve babasından ona miras kalan avlanma işine düşkün; duygularını çoğunlukla mizahın, öfkenin veya umursamazlığın arkasına saklayan bir adamdır.

Çocukluğundan itibaren kardeşi Sam’i korumakla görevli hisseden Dean, sevgiyi çoğunlukla fedakârlık ve sorumluluk üzerinden deneyimliyor. Sevdikleri için yaşamayı öğrenmiş biri olarak kendini feda etmeyi erdemli buluyor. Onlar için ölümü göze almakta çoğu zaman tereddüt etmemesi, kendi hayatına ne kadar az değer verdiğini de gösteriyor.

Ancak Dean’i yalnızca bu özelliklerle tanımlamak, yıllar içerisinde geçirdiği dönüşümü görmezden gelmek olur. Özellikle Castiel ile kurduğu ilişki, Dean’in duygusal dünyasının ve geleneksel erkeklik anlayışının sınırlarını sorgulamak için önemli bir alan açıyor. Başlangıçta bir melek ve bir insan arasındaki görev ilişkisi olarak başlayan bağ, zamanla karşılıklı güvene, bağlılığa ve derin bir duygusal yakınlığa dönüşüyor.

Supernatural (2005-2020) | imdb.com

Dean, Castiel’i yalnızca ihtiyaç duyduğu zamanlarda başvurduğu bir müttefik olarak görmüyor. Onun kararlarına ve varlığına giderek daha fazla önem veriyor. Castiel’in kaybolması veya tehlikeye girmesi, Dean’in en sert ve kontrolcü hâlinin ardındaki kırılganlığı açığa çıkarıyor. Castiel ise zamanla, herkes Dean’i agresif bir avcı olarak görürken, onun gerçek kişiliğini görebilen nadir kişilerden biri oluyor.

Castiel’in hikâyesi bir anlamda insan olmayı sıfırdan öğrenen bir varlığın hikâyesi. Dizinin başında Cennet’in emirlerini sorgulamadan yerine getiren bir melek olarak tanıtılan karakter, Dean’i kurtarmak için gönderildiğinde kendi dönüşümünün de ilk adımını atıyor. Zaman içerisinde Cennet’in otoritesine karşı çıkıyor, kendi kararlarını vermeyi öğreniyor ve daha önce anlamlandıramadığı insani duygularla tanışıyor.

Bu dönüşümün merkezinde Dean bulunuyor. Castiel, Dean sayesinde insanlığı yalnızca gözlemlediği bir kavram olarak değil, değer verdiği bir gerçeklik olarak tanımaya başlıyor. Onun dünyaya bakışını değiştiren şey, insanların kusursuz veya iyi olmaları değil; bütün hatalarına, zaaflarına ve çelişkilerine rağmen sevebilmeleri.

Despair bölümündeki konuşmasında Castiel’in söylediği şu cümle, bu dönüşümü birkaç kelimeyle özetliyor:

“Because you cared, I cared.”
(Sen önemsediğin için ben de önemsedim.)

İkilinin bağı, queer bir okuma açısından da önem kazanıyor. Duygularını ifade etmekte zorlanan ve geleneksel erkeklik kalıplarıyla yetişen Dean ile insan olmayı ve sevmeyi öğrenen Castiel, birbirlerini dönüştürüyor. Bu yakınlığı romantik bir ilişki olarak okumak da erkekler arasındaki duygusal yakınlığa çizilen sınırları zorlayan bir dostluk olarak değerlendirmek de mümkün.

Destiel, Queerbaiting ve Fandom: Arkadaşlık mı, Romantik İlişki mi?

Supernatural (2005-2020) | pinterest.com

Queer oltalaması, dizi, film ve kitap gibi popüler kültür ürünlerinde queer izleyici ve okur kitlesini çekmek amacıyla kullanılan bir pazarlama ve anlatı stratejisi olarak tanımlanır. Bu stratejide, karakterler arasında queer bir romantik ilişkinin varlığı ima edilirken, söz konusu ilişki anlatı içerisinde açıkça ortaya konmaz. Böylece ana akım izleyiciye açık bir eşcinsel ilişki sunulmadan, karakterleri romantik olarak birbirine yakıştıran hayran kitlesinin ilgisinin korunması amaçlanır.

Bu ayrım, Good Omens ve Sherlock dizileri üzerinden örneklendirilebilir. Good Omens’ta Aziraphale ve Crowley arasındaki ilişkinin romantik boyutu açıkça gösterildiğinden, bu ilişki queer oltalaması kapsamında değerlendirilmez. Buna karşılık, Sherlock dizisinde Sherlock ve Watson arasındaki ilişki, çeşitli söylem ve davranışlarla romantik bir okumaya açık hâle getirilmesine rağmen bu yönde açıkça tanımlanmadığı için queer oltalaması tartışmaları kapsamında ele alınır.

Dean ve Castiel arasındaki ilişki ise hayranlar tarafından oluşturulan ve yaygın biçimde kullanılan “Destiel” adıyla anılır. Destiel’in popülerliği, yalnızca iki karakterin romantik bir ilişki içerisinde görülmesi arzusuyla açıklanamaz. Yıllar içerisinde aralarında kurulan bağın aktarılma biçiminde, televizyon anlatılarında romantik ilişkilerle özdeşleştirilen çeşitli kalıplara da rastlanır.

Karakterlerin birbirleri için kendilerini tehlikeye atmaları, ayrılıp yeniden bir araya gelmeleri, birbirlerinin hayatlarında vazgeçilmez bir konum edinmeleri ve özellikle Castiel’in Dean’e yönelik duygusal bağlılığı, ilişkinin romantik bir çerçevede yorumlanmasına zemin hazırlar. Örneğin yedinci sezonda Castiel’in uzun bir aranın ardından diziye dönmesiyle, Dean’in onun kanlı trençkotunu yaklaşık bir yıldır bir hatıra olarak arabasının bagajında sakladığı görülür.

Supernatural (2005-2020), Dean & Castiel | screenrant.com

Dizide, hayranların bu yakıştırmasından haberdar olunduğunu gösteren göndermelere yer verilir. Fandom kültürü zaman zaman doğrudan hikâyenin bir parçası hâline getirilir. Bunun en açık örneklerinden biri, dizinin 200. bölümü olan onuncu sezondaki Fan Fiction bölümünde Destiel’den açıkça söz edilmesidir.

Dean ve Castiel arasındaki ilişkinin romantik çağrışımlarla ilerlemesi ve Meg, Crowley, Balthazar gibi karakterlerin Dean’e yönelik sözleri aracılığıyla bu ihtimale zaman zaman mizahi göndermeler yapılması, queer oltalaması eleştirilerinin temelini oluşturur. Bu çağrışımlara rağmen uzun yıllar boyunca açık bir romantik ilişkinin kurulmaması da söz konusu eleştirilerde belirleyici bir unsur olarak değerlendirilir.

Her belirsiz ilişki queer oltalaması olarak değerlendirilemez. Bununla birlikte, bir yapımda izleyicilerin romantik yorumlarından haberdar olunduğunun gösterilmesi ve bu yorumların tekrar tekrar kullanılması, temsil beklentisini artırır.Buna karşın temsil konusunda somut bir adım atılmaması, zaman içerisinde queer izleyicilerden gelen eleştirilerin yoğunlaşmasına neden olur.

Oyuncuların ve senaristlerin konuya yaklaşımlarında da farklılıklar görülür. Castiel’i canlandıran Misha Collins, yıllardır Destiel tartışmasına açık yaklaşan isimlerden biri olarak öne çıkar. Collins, 2020 yılında Despair bölümünün yayımlanmasının ardından katıldığı DarkLight Online Convention’da Castiel’in Dean’e yönelik itirafını “homosexual declaration of love” (eşcinsel bir aşk ilanı) olarak tanımlar.

Castiel’in Dean’e onu sevdiğini söylemesiyle Destiel’in temelde canon, yani yapımın anlatısı içerisinde doğrulanmış bir ilişki hâline geldiğini ifade eder. Ayrıca karakterin aşkını itiraf etmesinin hemen ardından öldürülmesini, Hollywood’daki “Bury Your Gays” (queer karakterlerin öldürülerek hikâyeden çıkarılması) klişesiyle ilişkilendirir.

Dean’i canlandıran Jensen Ackles ise karakterinin Castiel’e romantik duygular beslediği yorumuna aynı ölçüde katılmaz. Ackles tarafından Dean’in Castiel’e duyduğu bağlılık daha çok ailevi ve dostane bir çerçevede değerlendirilir. Bu yaklaşım farklılığı, aynı sahnenin ve karakterler arasındaki ilişkinin oyuncular tarafından farklı biçimlerde yorumlanabildiğini gösterir.

Supernatural (2005-2020), Dean & Castiel Araf’tayken | sweetondean.blogspot.com

Senaristlerin yaklaşımı açısından önemli bir ayrıntı olarak, Despair bölümünün senaristi Robert Berens’in de Castiel’in itirafını romantik olarak kurguladığı, akademisyen Lynn S. Zubernis’in 2021 tarihli The SPNFamily: Supernatural and the Fandom Like No Other başlıklı çalışmasında belirtilir. Dolayısıyla romantik anlamın yalnızca hayranlar tarafından sahneye sonradan yüklenen bir yorum olmadığı, senaryo düzeyinde de amaçlandığı anlaşılır.

Öte yandan, Castiel’in bu itirafının önceki sezonlarda planlanmış uzun soluklu bir romantik ilişkinin sonucu olarak değerlendirilmesi doğru olmayacaktır. Misha Collins’in daha sonraki açıklamalarında, bu fikrin Robert Berens tarafından son sezon için kendisine sunulduğu ve Dean’in aynı romantik duyguları paylaşmasının karakter açısından inandırıcı olmayacağının düşünüldüğü ifade edilir.

Bu nedenle Supernatural’ın queer oltalaması tartışmasının tek bir cümleyle özetlenmesi güçtür. Dizide, hayranların Destiel yorumlarından haberdar olunduğu görülür; bu yorumlara göndermeler yapılır ve bazı senaristler tarafından romantik alt metin bilinçli biçimde kullanılır. Ancak bu farkındalık, yıllar boyunca açık bir queer ilişkinin temsil edilmemiş olduğu gerçeğini ortadan kaldırmaz.

Lynn S. Zubernis’in çalışmasında da bu gerilim ortaya konur. Bir tarafta diziyi iki kardeşin ve seçilmiş ailenin hikâyesi olarak izleyen genel izleyici kitlesi, diğer tarafta ise yıllardır Dean ve Castiel arasında romantik bir ilişki bekleyen Destiel hayranları bulunur. Aynı anlatının, iki farklı izleyici grubu için birbirinden oldukça farklı anlamlar taşıyabildiği görülür.

Agape: Romantik Aşkın Ötesinde Bir Sevgi

Supernatural (2005-2020) | foolishwatcher.com

Farklı bir açıdan değerlendirildiğinde, Castiel’in Dean’e duyduğu sevgi “agape” kavramı üzerinden yorumlanabilir. Kökeni Antik Yunancaya dayanan bu kavramla, özellikle Hristiyan düşüncesinde koşulsuz, karşılık beklemeyen ve özgeci bir sevgi biçimi ifade edilir.

Martin Luther King Jr.’ın sevginin farklı biçimlerine ilişkin açıklamalarında üç kavramdan yararlanılır: Eros, romantik aşkı; Philia, arkadaşlar arasındaki karşılıklı sevgiyi; agape ise daha kapsayıcı, karşılık beklemeyen ve özgeci bir sevgi biçimini temsil eder. King tarafından agape, kişinin karşısındakini hak ettiği, kendisine bir fayda sağladığı veya sevgisine karşılık verdiği için değil, sevginin kendisi nedeniyle karşılıksız sevmesi olarak tanımlanır.

Castiel’in Dean’e yönelik duygularının bu kavram üzerinden değerlendirilmesi mümkündür. Hatta bir meleğin bir insana duyduğu sevginin açıklanmasında bu yorumun çok daha gerçekçi olduğu söylenebilir. Despair bölümünde Castiel tarafından gerçek mutluluğun ne olduğunun sonunda anlaşıldığı ifade edilir. Bu mutluluğun kaynağı, Dean’e sahip olmak veya ondan romantik bir karşılık almak değil; onu tanımak, onun sayesinde değişmek ve sevmeyi öğrenmektir.

Castiel’in konuşmasındaki en önemli noktalardan biri, Dean’in kendisini nasıl gördüğüne ilişkin değerlendirmedir. Dean tarafından kendisi öfkeli, kırılmış ve yıkıcı biri olarak tanımlanırken Castiel tarafından onun hayatı boyunca yaptıklarının temelinde sevginin bulunduğu belirtilir. Kardeşini büyütmesi, dünyayı kurtarması ve başkaları için kendisini feda etmesi, Dean’in sevgiyi ifade etme biçimleri olarak sunulur. Dean’in bütün bu eylemlerinin temelinde sevginin bulunduğu vurgulanır.

Castiel’in “I love you” (Seni seviyorum) itirafı da bu konuşmanın sonunda yer alır. Bu sahnede Castiel tarafından Dean’i kurtarmak için kendisi feda edilir. Dolayısıyla burada agape kavramıyla ifade edilen karşılık beklemeyen sevgiye rastlanır. Dean’den kendisini sevdiğini söylemesi beklenmez; Castiel açısından önemli olan, hissedilen duygunun nihayet ifade edilebilmesidir.

Ancak agape kavramının Destiel’in romantik olup olmadığına karar vermek için kullanılması doğru olmayacaktır. Agapenin romantik aşkın alternatifi olması zorunlu değildir. Bir ilişki romantik duygularla başlayıp özgeci bir sevgiye dönüşebilir veya başından itibaren romantik olmayan bir bağlılık biçimi taşıyabilir.

Castiel’in hikâyesindeki asıl mesele de bu noktada ortaya çıkar. Dean’i sevmek, Castiel için zamanla yalnızca bir kişiye duyulan bağlılık olmaktan çıkar. Dean sayesinde Sam’in, Jack’in ve bütün insanlığın önemsenmeye başlandığı görülür. Başlangıçta yalnızca emirleri yerine getiren bir melek olan Castiel’in, sonunda kendi hür iradesiyle sevmeyi seçen bir varlığa dönüştüğü görülür.

Dean ve onun sayesinde bütün insanlık, kurtarılmaya ve uğruna kendini feda etmeye değer bulunur.Bu açıdan değerlendirildiğinde, Castiel’in Dean’e söylediği “I love you” cümlesi, yalnızca romantik bir itiraf olarak değil, karakterin bütün dönüşümünün bir özeti olarak da yorumlanabilir.

Sonuç: Destiel Hikâyesi Bizi Nereye Getiriyor?

Supernatural (2005-2020) | pinterest.com

Supernatural üzerinden queer okuma yapılması, Dean ve Castiel’in gerçekten sevgili olup olmadığının kanıtlanmasından çok daha geniş bir meseledir. Queer okuma, her zaman karakterlerin cinsel yönelimlerinin açıkça tanımlanmasıyla sınırlı değildir. Bilindik kalıpların, duygusal yakınlığın sınırlarının, aile kavramının ve sevginin hangi biçimlerinin kabul gördüğünün sorgulanması da bu kapsamda değerlendirilebilir.

Destiel’in yıllar boyunca bu kadar güçlü bir hayran kitlesi oluşturması da tesadüf olarak değerlendirilemez. İzleyiciler tarafından televizyonun sunduğu hikâyenin olduğu gibi kabul edilmesinin zorunlu olmadığı gösterilir. Karakterler arasında görülen bağlar yorumlanır, eksik bırakılan noktalar tamamlanır ve alternatif anlatılar üretilir.

Roland Barthes’ın Yazarın Ölümü yaklaşımı doğrultusunda, bir eserin anlamı yalnızca onu yaratan kişinin niyetine indirgenemez. İzleyicinin metinle kurduğu ilişki ve ona yüklediği anlam da bu sürecin bir parçası olarak değerlendirilir.

Dean ve Castiel’in ekranda el ele tutuşan, birbirlerine aşklarını karşılıklı olarak itiraf eden bir çift olarak sunulmamış olması mümkündür. Dean’in Castiel’e duyduğu sevginin de romantik bir karşılıktan ziyade derin bir dostluk ve aile bağı olarak tasarlanmış olabileceği söylenebilir. Ancak bu durum, izleyicilerin aralarındaki ilişkiyi queer bir perspektiften değerlendirmesini geçersiz kılmaz.

Castiel’in itirafının romantik bir aşk, karşılıksız bir sevgi veya kendisini değiştiren başka bir varlığa duyduğu minnetin ifadesi olarak okunması da izleyicinin yorumuna açıktır. Nitekim Castiel’in bir melek olması nedeniyle kullandığı insan bedeninin erkek olması zorunlu değildir; kadın olması da mümkündür. Bu bedenin kadın olması durumunda anlatının değişip değişmeyeceği de bu çerçevede sorgulanabilir.

Supernatural üzerinden yapılabilecek en anlamlı queer okumanın, Destiel’in canon olup olmadığını kesin bir sonuca bağlamak yerine, dizinin sevgi, dostluk, aidiyet ve temsil hakkında düşündürdüklerine odaklanmak olduğu ileri sürülebilir. Çünkü kimi zaman bir hikâyenin en önemli kısmı, karakterlerin yaşadıklarından çok, izleyicilerin o hikâyede kendilerinden bulduklarıdır.


Kaynakça

D’Agosta, Cassandra. “5 Years After Supernatural Ended, Jensen Ackles Quietly Confirmed the Most Unexpected Piece of Dean and Castiel Lore.” CBR, 10 Haziran 2025,   Web. Erişim Tarihi: 09.11.2026

Gennis, Saddie. “Supernatural Has a Queerbaiting Problem That Needs to Stop.” TV Guide, 2014. Web. Erişim Tarihi: 09.11.2026

Niederhoffer, David. “Misha Collins Confirms ‘Destiel’ is Canon, Says Castiel Made a ‘Homosexual Declaration of Love’.” Just Jared,2020. Web. Erişim Tarihi: 09.11.2026

Prashanth, Anoushka. “CW’s Supernatural’s queerbaiting: a brief history, and what comes next.” Qlsroar, 2020. Web. Erişim Tarihi: 09.11.2026

“Agape” Martin Luther King, Jr. Research and Education Institute, Stanford University,     Web. Erişim Tarihi: 09.11.2026

Supernatural Wiki, Fan Fiction, Supernatural, 10. sezon, 5. bölüm. Web. Erişim Tarihi: 09.11.2026

Tosenberger, Catherine. “The Epic Love Story of Sam and Dean: Supernatural, Queer Readings, and the Romance of Incestuous Fan Fiction.” Transformative Works and Cultures, 2008. Web. Erişim Tarihi: 09.11.2026

Zubernis, Lynn S. “The SPNFamily: Supernatural and the Fandom Like No Other.” Monstrum, 2021. Web. Erişim Tarihi: 09.11.2026

Öne Çıkarılan Görsel: pinterest.com

Filenin / Sahanın Sultanları: Kolektif Kadın Başarısı Bir Ülkeye Nasıl Umut Olur?

Filenin Sultanları, kadın voleybolundaki başarılarıyla yalnızca şampiyonluk kazanmıyor, genç kızlara umut oluyor, kadınların gücünü ve görünürlüğünü temsil ediyor.

Modern İtalyan Edebiyatının Öncüleri

Modern İtalyan Edebiyatının öncüleri yazarları, dönemin tarihi olaylarını ve beraberinde gelişen edebi akımları kapsar. Edebiyatta benlik vurgusu ön plana çıkar.

Coward Film İncelemesi: Siperlerin Ardındaki Sahne

Savaşın katı yüzüne karşı sanatla örülen gizli bir sığınak: Coward, maskülenliğin toksik doğasını yerle bir eden sarsıcı bir kuir başyapıt.

Yorum Yap

Yorum girişi yapınız.
Adınızı girin

İlginizi Çekebilir