Modern İtalyan Edebiyatının Öncüleri

Editör:
Cemre Kayra

Modern İtalyan edebiyatının öncüleri dönemin yazarlarının yanı sıra gelişen önemli tarihi olaylar ve getirdiği edebi akımlardır. Bu dönem yazarlar benlik kavramına psikolojinin ışığında odaklanır. Kimi zaman savaş sonrası parçalanan benlik ele alınır, kimi zaman başkalarının gözündeki benlik sorgulanır. Bazen ise benlik kavramına dönüş kişinin içsel muhakemesinin doğal bir sonucu olarak karşılanır. Böylece modern edebiyatın en önemli vurgularından biri benliğin bilinci olur.

20. Yüzyıl Ortalarında Modernizm ve Varoluşçuluk Akımı: Luigi Pirandello’nun Biri, Hiçbiri, Binlercesi

Luigi-Pirandello | thenewworld.co.uk

Modernizm akımı geç 19. yüzyıl ile 20. yüzyıl başlarına denk gelir ve I. Dünya Savaşı’nın geçtiği yılları kapsar. Dönemin gelişen psikolojik, felsefi ve politik teorileri ifade biçiminde yeniliklere yol açar. Hayal kırıklığı ve kayıplar ardındaki izler edebiyatta geniş yer kaplar ve benlik vurgusu gerçekliğin çatışmasından doğar.

Varoluşçuluk akımına göre varoluş her daim bireysel, ayrı ve özeldir. Yani varoluşçuluk akımı insanlığın bütüncül varoluşunu reddeder. Dolayısıyla varoluş, varoluşun kendisinin problemi hâline gelir. Bu kriz benliğin sorgulanmasını doğurur.

Modern İtalyan edebiyatının en önemli öncülerinden biri Luigi Pirandello‘dur. Pirandello’nun Biri Hiçbiri Binlercesi adlı eseri başkalarının gözünde haberimiz olmadan var olan benliklerimizin bir sorgusudur. Herkes bizi kendi gözünden yorumlar ve kendi zihninin içinde yeniden var eder. Bir noktada kişi başkalarının zihnindeki parçaların ürünüdür çünkü onlardan etkilenmemeyi başaramaz.

Ana karakter Vitangelo Moscarda‘nın eşi ona burnunun eğri durduğunu söyler. Moscarda daha önce bu durumun hiç farkına varmamıştır ve adeta karısının bu ani sözleri onda kendisine bir adım geriden bakmaya başlamasına yol açar. İçsel olarak var ettiği benliği ile arasına mesafe girer ve bu mesafenin sebebi başkalarının gözündeki benliğidir.

Moscarda en neticesinde şu farkındalığa ulaşır: “Meğer başkaları için, kendimce, kendi içimde olduğumu sandığım gibi değilmişim.” Giderek başkalarının gözünden kendini görmeye başlar ve bir noktada sadece onu yalnız kalmak rahatlatır. Moscarda‘nın yalnızlığını farklı kılan ise alışılmışın dışında, yepyeni ve bambaşka olmasıdır. Bu durumu şu şekilde ifade eder:

“Yalnızlık hiçbir zaman sizinle olmaz; daima haricinizdedir ve yalnızca yanınızda bir yabancı varken mümkün hale gelir. Mekan yahut insan, etrafınızda ne varsa hepsini yok saymalı ve etrafınızdaki her şey tarafından yok sayılmalısınız […] Gerçek yalnızlık, kendi başına yaşayan, sizin izine de, sesine de rastlamayacağınız bir yerdedir ve o yerdeki tek yabancı sizsinizdir.” 

Moscarda kendisinden ayrılamaz bir yabancıyla yalnız kalmak istediğini dile getirir. Benliğinden uzaklaşmak için anlamsız bir çaba içinde olur fakat hiçbir zaman yol kat edemez. Çünkü benliğinin gölgesi başkalarının ayak izlerinde, aynadaki görüntüsünde, işittiği seslerde ve dokunduğu ellerde hissedilir. Tecrübe ettiği her şey ona benliğini hatırlatır. Bunu inkâr ederek varoluşsal bir krize girmenin eşiğine girer.

Öyle bir noktaya gelir ki dışarıdan bakanlar için Moscarda’nın düşüncelerinin burnu vardır. Kendisi bu durumu böyle ifade eder ve bu, bir benlik oluşumundan ziyade benlik kırılmasıdır. Var olan yok olur ve geriye sadece düşüncelerin gölgeleri kalır. Pirandello modern İtalyan edebiyatına benliğin yaşadığı varoluşsal bunalımla yaklaşır ve insanın en derinine pencere aralar.

II. Dünya Savaşı Sonrası Edebiyatında Neorealizm Akımının Öncülerinden Pier Paolo Pasolini’nin Güle Benzeyen Şiirleri

modern italyan edebiyatı
Pier Paolo Pasolini | vanityfair.it

Neorealizm, II. Dünya Savaşı sonrası İtalya’da gelişen edebî akımdır. Amacı savaşın getirdiği sosyal problemleri dile getirmektir. Savaştan önceki ve sonraki durum karşılaştırılır ve kaybın vurgusu yapılır.

Pier Paolo Pasolini, neorealizm akımının ışığında eserler yazar. II. Dünya Savaşı’na bizzat katıldığı için eserleri gerçekliğin içselleştirilmesinin ürünüdür. Pasolini’nin Poesia in forma di rosa şiiri bu akımın belirgin örneklerindendir. Şiirin bir parçasında üç nokta (…) devreye girer ve sanki bu durum tamamlanmamış, kesik bir hafızanın akışı gibidir. Bir başka deyişle kaybolanın ardındaki izleri sürmenin anlamsız çabasıdır.

Şair şu sözlerin benzerini dile getirir: “Birkaç adım at ve şu anda bütün hayatın bütünlük için var olduğu yerdesin!” Bu cümleler ardında bütün kelimesi o kadar yan yana kullanılır ki bir noktada anlamını yitirir ve yerini boşluğa bırakır. Boşluk bütün bedeni sarınca hayatın sadece suç ortağı olunur. Bu sebeple şair hayatın suç ortağı olmak için tarihi unutmamız gerektiğini dile getirir. Anlamın sadece duygusuzlukta ve onursuz barışın ardındaki şiddette gizlendiğini vurgular.

Şiir boyunca şair kendisine çok tanıdık gelen yerleri, İtalya’nın şehirlerini, aklını kaybetmişçesine gezer ve bu durumda olan kendisini sahibi olmayan bir sokak köpeğine benzetir. Şair bir arayış içerisindedir ama bu arayış sadece savaşın kaybettirdikleri değildir, kişi kendi benliğinin umarsız arayışçısı hâline gelir. Yönünü karıştıran kişi, kendisine giderek yabancılaşan benliğini her noktada arar fakat tüm dikkati sadece yok oluştadır.

Dizelerin sonuna doğru şair ancak artık yaşamayan kardeşlerini aradığı zamanlarda herhangi bir modern adamdan çok daha modern gezinebildiğini söyler. Çünkü bu gezinti şehirlerde değil kişinin zihninde gerçekleşir. Bu durumda özgürlük sadece zihnin içine hapsolur. Böylece kişi özgürlüğünü ancak zaman ve mekândan bağımsız olarak yaşayabilir.

İtalya’da gelişen savaş sonrası edebiyat modern edebiyat zaman diliminin içerisindedir ve kaybolan benliği geçmişte aramaya çalışır. Kopuk hafızaların dile gelişiyle modern edebiyatta benlik kavramı yeniden şekillenir.

Postmodern Akımının Öncüsü Italo Calvino ile Benliğin İçe Bakışı: Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu

Italo Calvino Source: MozartCultures
Italo Calvino | mozartcultures.com

Postmodernizm geç dönem 20. yüzyılda ortaya çıkan bir akımdır. Postmodernist akım objektif bir gerçekliğin olmadığını savunur. Postmodernizmde ortak özellikler yoktur ve tek bir felsefi düşünceye sığdırılması güçtür. Bu akımın bazı özellikleri: Belirsizlik, parçalanma, kurallığın bozumu, ironi, “ben”in yitimi ve metinselliktir.

Italo Calvino‘nun Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu romanındaki benlik, yazarın yarattığı kurgusal karakterin benliğinden ziyade okuyucunun kendi benliğidir. Romanın ilk satırları şu şekildedir:

“Italo Calvino’nun Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu adlı yeni romanını okumaya başlamak üzeresin. Rahatla, Toparlan. Zihnindeki bütün düşünceleri kov gitsin.”

Romanda kullanılan İçe Bakış (Self-Reflection) tekniği üstkurmaca ve üst anlatı tekniklerinin birleşiminden oluşur. Üstkurmaca kurgunun kurgusudur ve okuyucuyla diyalog halinde olmaktır. Üst anlatı, anlatıcının anlatma tekniği üzerine düşünmesini kapsar. Roman postmodern akımına uygun olarak iç içe geçmiş 10 farklı romandan oluşur ve romanın muhataplarını (yazar, okur, eleştirmen) anlatan bölümlerle zenginleştirilir. Bu anlamda tek bir benlik yoktur, adeta farklı benlikler matruşka bebek gibi iç içe geçmiştir. Her okur ve okuma biçimi romanı adeta yeniden yaratır. Böylece roman sonsuzluk içerisinde genişler.

Bu noktada benlik kavramı incelenecek bir alandan çıkarak hedef alınacak bir nokta hâline gelir. Kurmaca metinlerin iç içe geçmesiyle roman, postmodern akımın en önemli temsillerinden biri olarak modern İtalyan edebiyatının öncülerinden olmayı başarır.

Modern İtalyan Edebiyatının Öncülerinde Benlik Vurgusunun Önemi

Benlik Vurgusu Temsili Görsel Source: Kikwell
Benlik vurgusunun önemi | kikwell.com

Modern İtalyan Edebiyatındaki “benlik” vurgusu sadece insan psikolojisinin derinliklerini içe bakarak ele almaz aynı zamanda benlik olgusunun çevreyle ilişkili bir şekilde oluşumuna parmak basar. İnsanının içindeki “ben“in vurgusu kurduğu ilişkilerle anlam kazanır dolayısıyla tamamen içe bağlı olarak gelişmez. Bu durumda yaşanan savaşlar ve toplumsal olaylar benliğin içe bakışını tetikler. Bu içe bakış dış etkenlerin içselleştirilmesinden ibarettir. Bu içselleştirme kimi zaman içten kopuşu beraberinde getirir. Bu dönemdeki edebiyatın kırılma noktaları tam da bu içsel kopuştan doğar ve modern İtalyan edebiyatının damgası yok olanın ardındaki izlerin ölümsüzleştirilmesinde gizlenir.


Kaynakça:

Pasolini, Pier Paolo. “From ‘Poem in the Shape of a Rose’.” Poets.org, Web.

Pirandello, Luigi. Biri Hiçbiri Binlercesi. Çeviren: Nevin Yeni, ALFA Yayınevi.

Santovetti, Olivia. “Introduction Self-Reflection in Italian Literature.” The Italianist, sy. 3, Ekim 2015, s. 309-317.

Demir, F. ve Süslü, E. N. “Kiralık Konak, Kör Baykuş ve Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu Örneklerinden Tür Olarak Romanın Dönüşümü.” The Journal of Academic Science Studies, y. 14, sy. 84, 2021, s. 179-196. Web.

“Existentialism.” Britannica. Web.

“Modernism.” Britannica. Web.

“Neorealism.” Britannica. Web.

Yıldız, Hasan. “Postmodernizm Nedir?” DergiPark, Web.

Öne Çıkarılmış Görsel Linki

Pınar Üner
Pınar Üner
"𝑩𝒆 𝒚𝒐𝒖𝒓𝒔𝒆𝒍𝒇 𝒆𝒗𝒆𝒓𝒚𝒐𝒏𝒆 𝒊𝒔 𝒂𝒍𝒓𝒆𝒂𝒅𝒚 𝒕𝒂𝒌𝒆𝒏..." ~𝑶𝒔𝒄𝒂𝒓 𝑾𝒊𝒍𝒅𝒆 ~𝘉𝘪𝘭𝘬𝘦𝘯𝘵 𝘌𝘯𝘨𝘭𝘪𝘴𝘩 𝘓𝘪𝘵𝘦𝘳𝘢𝘵𝘶𝘳𝘦 & 𝘗𝘩𝘪𝘭𝘰𝘴𝘰𝘱𝘩𝘺

Filenin / Sahanın Sultanları: Kolektif Kadın Başarısı Bir Ülkeye Nasıl Umut Olur?

Filenin Sultanları, kadın voleybolundaki başarılarıyla yalnızca şampiyonluk kazanmıyor, genç kızlara umut oluyor, kadınların gücünü ve görünürlüğünü temsil ediyor.

Coward Film İncelemesi: Siperlerin Ardındaki Sahne

Savaşın katı yüzüne karşı sanatla örülen gizli bir sığınak: Coward, maskülenliğin toksik doğasını yerle bir eden sarsıcı bir kuir başyapıt.

Olivia Rodrigo Vampire Şarkı Analizi: Toksik Bir İlişkinin Anatomisi

Olivia Rodrigo Vampire şarkı analizi Rodrigo'nun güçlü vokali ve derin anlamlar taşıyan sözleriyle toksik bir ilişkinin anatomisini çiziyor.

Yorum Yap

Yorum girişi yapınız.
Adınızı girin

İlginizi Çekebilir