Lisa Frankenstein Film İncelemesi: Gotik Estetik, Kara Mizah ve Sıra Dışı Bir Aşk

Lisa Frankenstein, Mary Shelley'nin gotik romanını 80'li yılların renkli dünyasına taşıyarak ortaya sıra dışı bir film çıkarır.

Editör
Zeynep Müge Gezmiş

Mary Shelley‘nin Frankenstein’ı yayımlandığı günden beri çeşitli uyarlamalarla hem edebiyatta hem de sinemada tekrar tekrar karşımıza çıkmaya devam ediyor. Eseri unutulmaz ve yeniden yorumlanabilir yapan en önemli özelliği ise zaman ve mekân fark etmeksizin herkesin ilgisini çekebilecek konulara değiniyor olması. Gotik ve tekinsiz atmosferi eşliğinde insanın doğa üzerindeki gücünün sınırlarını, yaratıcının yarattığı şey karşısındaki sorumluluğunu ve canavarlığın ne anlama geldiğini sorguluyor.

Diablo Cody‘nin yazdığı ve Zelda Williams‘ın yönettiği Lisa Frankenstein filmi ise orijinal metindeki temel unsurları sabit tutarak tanıdığımız hikayeyi bambaşka bir açıdan yeniden kurguluyor. Bu sefer yaratıcı ve yaratılan arasındaki varoluşsal çatışmayı değil, ikilinin kara mizah ve 80’ler estetiğiyle harmanlanmış samimi ilişkisini izliyoruz.

Dikkat ! Yazının devamı spoiler içerir.

Lisa Swallows: Kaybın Ardından Gelen Yalnızlık

Lisa Frankenstein
Lisa ve Taffy | imdb.com

Lisa Frankenstein filminde karşımıza çıkan yaratıcı figürü, rasyonel bilim insanı Victor Frankenstein‘ın aksine travmalarıyla baş etmeye çalışan liseli bir genç kızdır. Kathryn Newton’ın canlandırdığı 17 yaşındaki Lisa Swallows, iki yıl önce maskeli ve baltalı bir saldırganın annesini canice öldürmesine tanık olduktan sonra travma sonrası stres bozukluğu yaşayan bir karakterdir.

Babasının olaydan yalnızca altı ay sonra yeniden evlenmesiyle anlaşamadığı üvey annesi Janet ve üvey kardeşi Taffy ile aynı evde yaşamaya mecbur kalır. Böylece kendisini 1980’lerin renkli ve kalabalık banliyö atmosferinin ortasında, çevresindeki insanlardan olabildiğince uzaklaşmış halde bulur. Dış dünyanın canlılığına karşı Lisa’nın iç dünyasındaki yalnızlık, onun ilerleyen sahnelerde yaratıkla kuracağı bağın psikolojik zeminini oluşturur.

Mezarlıktan Doğan Yaratık

Lisa Frankenstein (2024) | pinterest.com

Lisa Swallows filmde yalnızca Victor Frankenstein’ı yansıtmakla kalmaz, bazı yönlerden Mary Shelley‘nin kendisiyle de paralellikler taşır. Shelley, annesi Mary Wollstonecraft‘ı doğumundan çok kısa bir süre sonra kaybeder ve sık sık onun mezarının yanında vakit geçirir. Lisa da insanlardan uzaklaşmak istediğinde kasabanın mezarlığını ziyaret eder. Ancak onun ilgisini çeken mezar annesine değil, 1837 yılında ölmüş bir Viktorya Dönemi erkeğine aittir.

İsminin silinmeden kalabilmiş son hecesi ve mezar taşının üstündeki büst dışında Lisa’nın elinde ona dair neredeyse hiçbir bilgi yoktur. Yine de yabancıya duyduğu ilgi giderek romantik bir hayranlığa dönüşür; hatta onunla aynı dönemde yaşamış olmayı içinde bulunduğu hayata tercih edebileceğini dile getirir.

Bu istek, yaşayanlar arasında kendine bir yer bulamayan Lisa’nın ölümle gelen huzura ulaşma arzusunu simgeler. Victor’un gücünü kanıtlama ihtiyacından doğan yaratık bu sefer de bir genç kızın psikolojik yorgunluğundan beslenerek ortaya çıkacaktır.

Yaratım Sürecine Feminist Bir Bakış

Lisa Frankenstein (2024) | imdb.com

Lisa’nın hayali hiç beklemediği bir şekilde gerçekleşir: Gökyüzünde beliren yeşil şimşek mezarının üzerine düştüğünde ceset yıllar sonra tekrar uyanır ve onun yanına gider. İlk karşılaşmalarının oluşturduğu şok zamanla romantik bir ilişkiye dönüşür. Birbirlerinin eksikliklerini tamamlayan bu iki karakter, başlangıçta tek taraflı gibi görünen yaratıcı ve yaratılan ilişkisini karşılıklı bir bağa dönüştürür.

Lisa, yaşayan insanların dünyasında bulamadığı yakınlığı bu genç adamda bulurken o da yeniden hayata tutunabilmek için Lisa’ya ihtiyaç duyar. Yaratığın eksik uzuvlarını öldürdükleri kişilerin bedenlerinden toplarlar. Lisa bunları iğne ve iplikle yaratığa diker, ardından evdeki solaryum cihazını kullanarak beden parçalarını yeniden işlevsel hâle getirir. Böylece Lisa sadece duygusal olarak değil, fiziksel olarak da yaratıcı konumuna gelir.

Victor Frankenstein‘ın bilimsel ve rasyonel laboratuvarının gündelik bir ev ortamında yeniden yorumlanmasıyla hikâye, bilim, akıl ve yaratıcı üretimi erkeklerle özdeşleştiren geleneksel anlayışa karşı çıkar. Bunu yaparken yalnızca yaratıcı figürü bir kadın karaktere dönüştürmekle kalmaz, yaratım sürecini geleneksel olarak kadınlarla özdeşleştirilen bir beceri ve mekân aracılığıyla gerçekleştirir. Böylece film, yaratıcılığın cinsiyete dayalı sınırlarla tanımlanamayacağını göstererek geleneksel toplumsal cinsiyet rollerine meydan okur.

Birbirini Yaratan İki Canavar

Lisa Frankenstein (2024) | imdb.com

Polisin işlediği cinayetleri araştırmaya başlamasıyla zaten duygusal olarak hayattan bir beklentisi kalmamış olan Lisa, özgürlüğünü de kaybetme riskiyle karşı karşıya kalır. Artık normal hayatına devam edemeyeceğini düşünerek Yaratık’la ölümden sonra yeniden buluşmayı seçer ve ondan kendisini solaryum makinesinde öldürmesini ister. Sonrasında planının işe yaradığını görürüz. Solaryum makinesinde hayatını kaybeden Lisa, tıpkı Yaratık gibi ölümün ardından yeniden canlanmıştır.

Filmin son sahnesinde Yaratık, geçirdiği insanlaşma sürecinin ardından artık sesini de kazanmıştır ve Lisa’ya Percy Bysshe Shelley‘nin şiir kitabını okur. Parmaklarındaki yüzükler, ikilinin evlendiğini gösterir. Böylece Lisa’nın dileği bu kez tam anlamıyla gerçekleşmiştir; ölümün getirdiği uğraşsızlığın içinde hayalindeki adamla birlikte yaşamaktadır.

Bu noktada artık yaratıcı ve yaratılan rolleri yer değiştirir ve aralarındaki çizgi tamamen ortadan kalkar; ikisi de birbirinin varlığını mümkün kılan karakterlere dönüşür. Yaratma sürecinde verdiği kararların sonucunda Lisa’nın da canavarlaşmasıyla ortaya çıkan bu tablo, Frankenstein mitinin uzun yıllardır gündeme getirdiği soruya âdeta somut bir cevap niteliğindedir.

Geçmişten Günümüze: Neo-Gotik ve Neo-Viktoryen

Lisa Swallows | imdb.com

18. yüzyılın sonlarında ortaya çıkan Gotik edebiyat; karanlık atmosferleri, mezarlıkları, şatoları ve doğaüstü olaylarıyla öne çıkarken korku unsurları ve ahlaki sorgulamalar aracılığıyla okuyucuyu hikâyenin içine çeker. Daha yeni bir terim olan Neo-Gotik ise bu özelliklerin modern edebiyat ve sinemada güncel meselelerle ilişkilendirilerek yeniden ele alınmasını ifade eder.

Örneğin Lisa Frankenstein‘da canavar figürü, izleyicide korku yaratmaktan ziyade romantik komedinin bir parçası hâline gelir. Film, 1980’lerin gençlik kültürünü yansıtan müzikleri, renkli dünyası ve modasıyla Gotik estetiği bir araya getirir. Bu karşıtlık, anlatının kara mizahını güçlendirirken filme kendine özgü bir kimlik kazandırır.

Lisa Frankenstein (2024) | imdb.com

Neo-Viktoryen terimi ise modern eserlerin Viktorya döneminin kültürünü, kıyafetlerini ve mimarisini kullanırken sınıf ilişkilerini, ahlak kurallarını ve kadınların toplumdaki konumunu da yeniden değerlendirmesini ifade eder. Lisa Frankenstein, 19. yüzyılda ölmüş bir genci 1989 yılının dünyasına taşıyarak geçmiş ile günümüzü bir araya getirir.

Kısacası farklı dönemlerin estetik ve edebî mirasını buluşturan Lisa Frankenstein, Mary Shelley‘nin romanını romantik ve mizahi bir anlatıya dönüştürür; onun zamansız temalarına güncel ve feminist perspektiflerden yaklaşırken izleyiciye keyifli bir film sunar.


Kaynakça:

Lisa Frankenstein. Yönetmen Zelda Williams, MXN Entertainment ve Lollipop Woods, 2024. Erişim Tarihi: 19 Kasım 2026.

Phillips, Marian A. “A Totally Rad Mad Scientist: Lisa Frankenstein’s Queer Articulations of Victor Frankenstein and the Creature.” The Incredible Nineteenth Century, Web. Erişim Tarihi: 19 Kasım 2026.

Putri, Marchelinda Okta Brianti Eka, and Hat Pujiati. “From Gothic to Neo-Gothic: Frankenstein Novel into Lisa Frankenstein (2024) Film Adaptation by Zelda Williams.” Metahumaniora, Web. Erişim Tarihi: 19 Kasım 2026.

Shelley, Mary. Frankenstein ya da Modern Prometheus. Çeviren Yiğit Yavuz, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2016. Erişim Tarihi: 19 Kasım 2026.

Öne Çıkarılan Görsel: imdb.com

Yazar

Zeynep Çelik
Zeynep Çelik
just a wallflower who loves cats and literature

Substack bülteni

Bu yazı hoşuna gittiyse: haftanın en iyi yazıları e-posta kutunda.

Reklam yok · tek tıkla ayrıl

Sırada ne var

Aynı bölümden üç okuma

Yorumlar

Editör onayıyla yayınlanır

Yorum Yap

Yorum girişi yapınız.
Adınızı girin