Kayıp Kızın Hikâyesi Aslında Ne Anlatıyor?

Kayıp Kızın Hikâyesi, kökenlerinden kaçamayan iki kadının annelik, suçluluk, dayanışma, rekabet ve zamanın dairesel döngüsüyle sınanan dostluğunu son kez anlatıyor.

Editör
Guşef Alhas

Elena Ferrante’nin, 1950’li yılların yoksulluğunun gölgesinde şekillenmeye başlayan, iki küçük kız çocuğunun dostluğunun hikâyesinin anlatıldığı Napoli Romanları serisi, 68 Kuşağı’ndan İtalya’nın Kurşun Yılları’na kadar uzanmıştır. Serinin son kitabı olan Kayıp Kızın Hikâyesi’ne kadar uzanan yolda, Elena ve Lila’nın dostluğu ekseninde hem siyasi hem toplumsal anlamda kadının kendi öz sesini bulma ve bireysel varoluş mücadelesini de işlemiştir Ferrante.

Serinin son kitabında, tüm isyanların, kaçışların ya da ödünç alınan kimliklerin bedelinin ödendiği âdeta büyük bir yüzleşme sahnesi anlatılır. Dönem olarak bu kitapta 1980’lerden günümüze kadar uzanan bir patikada yürütür okuru Ferrante. Zamanın kendi çocuklarını yemesi, kutsal anne mitinin kadının içinde doğurduğu karanlık labirentler ve insanın ne kadar uzağa giderse gitsin kendi köklerine ve hatta doğduğu mahalleye mahkûm oluşunu tüm çıplaklığı ile okura sunar.

Köklerden Kaçışın İmkansızlığı ve Tekrarlama Zorlantısı

Napoli Romanları serisinden uyarlanmış HBO Max yapımlı My Brilliant Friend dizisinden bir kesit.

İtalya ve 1980’li yıllar, romanda bu çürümenin merkez üssünü Napoli’ye alır. Karanlık bir atmosferin hakim olduğu, erkeklerin dövüştüğü, kadınların dövüldüğü veya karanlık nedenlerle birilerinin öldürüldüğü yıllardır. Tarihsel gerçekliklerde de paralel olarak toplumsal idealizm yerini çıkarı bir pragmatizme bırakırken komünizm, sosyalizm gibi siyasi ideolojiler de çözülmektedir. Floransa’daki entelektüel hayatını terk ettikten sonra Elena, Nino’nun yanında olabilmek için, kendisini yıllarca verdiği mücadelelerle kurtardığı mahallesine geri dönerken bulur.

“Kökenine sevgi beslemeyen bir kadının kaybolmuş sayılacağını söyledi.” (s.114)

Sigmund Freud’un psikanalitik kuramında “tekrarlama zorlantısı” olarak tanımladığı bir kavram vardır. Bu kavram, kişinin geçmişte yaşadığı ve genellikle acı verici veya çözümlenmemiş olan deneyimleri, duyguları ya da ilişki kalıplarını bilinçdışı bir dürtüyle bugünkü yaşamında da yeniden tekrar etme eğilimini anlatır. Elena’nın hem Nino Sarratore ile ilişkisi hem de zorlukla kaçtığı mahalleye dönmesi hatta belki annesi ile olan ilişkisini bile bu kavram ile ilişkilendirmek mümkündür. Aynı şekilde Nino da babası ile bu döngüye benzer bir döngünün içindedir.

“Belli ki ben gitmiş olan kızdım, geri gelmiş olsam da artık başka bir bakışım vardı, başka bir Napoli’de yaşıyordum, tam olarak kabullenilmiyordum.” (s.173)

Mahalledeki kadınların ve özellikle de annesinin kaderinden kaçmak isterken tam da annesinin ezilmiş hayatını kendi elleriyle yeniden üretir. En büyük çocukluk korkusu olarak tanımladığı annesinin bacağının aksamasını bile yaşamaya başlar ve hatta bir süre sonra bu aksamayı, annesinin bir hatırası olarak nitelendirerek benimser. Oysa ki feminizm üzerine kadın haklarını ve özgürlüğünü savunan metinler okur ve yazarken teoride ve pratikte yaşadığı uçurumun bilincine yine Nino ile ilişkisi sayesinde varır. Ferrante, insanın kökeninden kaçabilmesinin ne kadar mümkün olduğunu serinin son kitabında en sert biçimde okura sorgulatır.

Fildişi Kulelerde Sosyalizm ve Sokağın Kanlı Gerçeği

Napoli Romanları serisinden uyarlanmış HBO Max yapımlı My Brilliant Friend dizisinden bir kesit.

Ferrante, Kayıp Kızın Hikâyesi’nde sadece iki kadının bireysel krizlerini değil, tarihsel gerçeklerle harmanlayarak dönemin devrimci hayallerin ve siyasi ütopyaların nasıl zamanla enkaz altında kaldığını da yansıtır. Terk Edenler ve Kalanlar isimli üçüncü kitapta, tutkulu ideolojik duruşuyla can verdiği Franco karakteri, Kurşun Yılları’nın o sarsıcı şiddeti, sokaklardaki kanlı olaylar ve ideallerin çıkarcı birer maskeye dönüşmesi sebebiyle inancını yitirir. Ferrante’nin, belki de fildişi kulelerdeki sol ütopist söylemlere yönelttiği en sert politik eleştiri ideallerin ve ardından Franco’nun intiharıyla mühürlenmiş gibidir.

“Demek istiyorum ki bir partinin destek karşılığında istekleri yerine getirmekten başka çaresi yoktur, idealler dekorasyonun parçasıdır.” (s.247)

Siyasi ve ruhsal enkazın ortasında, Elena ve Lila arasında bir süredir çözülmekte olan dostluk, ikisinin de aynı dönemde hamile kalmaları sebebiyle tekrar kuvvetlenmeye başlar. Elena’nın doğup büyüdüğü, ardından terk ettiği Napoli’deki mahallesinden hiçbir zaman ayrılmayan Lila’nın, kendine mahallede tırnaklarıyla kazıyıp inşa ettiği kariyeri ve yükselişi, Elena’nın öfkesinin arka planını oluştursa da bu ortak deneyim ikisinin arasındaki bağın tekrar kurulmasını sağlar. Hayatın bütün hırslarının, kayıplarının ve edinimlerinin getirdiği maskeler, anneliğin o ham ve savunmasız gerçekliğiyle erimiş gibi görünür.

İki kız çocuğunun bez bebekleriyle başlayan dostluğu, bu deneyim sayesinde kıskançlıkları ve mesafeleri çözerek olgun ama yaralanmış iki kadının yan yana gelmesine sebep olur. Kadın dostluklarının birbirini hem besleyen hem de zehirleyen o mimetik yarışı, çocukların varlığıyla birlikte yerini âdeta ilkel bir içgüdüye bırakır gibidir. Annelik üzerinden kurulan yeniden yakınlaşma, hayatın acımasızlığı ve mücadelesi karşısında yaralarını birlikte sarmaya çalışan iki kadının sessiz ittifakına dönüşür.

Geri Dönen Bez Bebekler

Napoli Romanları serisinden uyarlanmış HBO Max yapımlı My Brilliant Friend dizisinden bir kesit.

Ferrante‘nin, okurunu sarsan en büyük trajedilerinden biri, serinin son kitabına ismini de veren kayıp kızdır. Kayıp kızın kim olduğunu, henüz kitabı okumamış insanları etkilememek için belirtmeden, bu kaybın Napoli’deki mahallenin tüm dengelerini alt üst ettiğini belirtmek yeterli olacaktır. Saf, parlak ve âdeta geleceği müjdeler gibi görünen varlığın ortadan yok olması, anneliğin en korkunç kabusunu da gerçeğe dönüştürür. Kitap boyunca yankılanan kayıp kız metaforu, Elena ve Lila‘nın çocukken bodrum katına atıp kaybettikleri bez bebeklerin hayaletinde ise yeniden hayat bulur gibidir.

Napoli Romanları serisinin en başında, Elena ve Lila arasındaki dostluğun başlamasına da vesile olan bu bez bebeklerin hikâyesine geri döneriz kitabın sonunda. Mafya babası gibi görünen Don Achille’in evinin bodrum katına fırlattıkları bez bebekleri, iki kız el ele tutuşup korkarak Don Achille’den istemeye gitmişlerdir. Lila ise, bir keresinde, o bebekleri istemeye gittiklerinden itibaren attıkları her adımın yanlış olduğunu söyler Elena’ya. Yıllar boyunca kayıp olan o bez bebekler; mahallede, Pisa’da, Floransa’da hem Elena hem Lila için başka maskelerle, başka hayatlarla mücadele ederken iki kadının da ruhunda hissettiği bir eksikliği temsil eder gibidir seri boyunca.

Zamanın doğrusal olmadığı üzerine hep yazılır, çizilir. Zamanın, insanlara acımasız davrandığının ve dairesel bir döngü olduğunun kanıtıymış gibi görünen o bez bebekler, bodrum katından Elena’ya hiçbir şey olmamış gibi geri döner. Ferrante belki de, hayatımızdan giden ve unuttuğumuzu sandığımız hiçbir şeyin aslında gerçekte kaybolmadan, sadece kılık değiştirerek en savunmasız anımızda bizi yakalamak için sessizce geri döneceğini fısıldar okuruna.

Kendi Hikâyenin Sahibi Olmak

Napoli Romanları serisinden uyarlanmış HBO Max yapımlı My Brilliant Friend dizisinden bir kesit.

Bazı kitaplar, damağınızda tarif etmesi zor bir tat bırakır. Okurken kendinizi bulursunuz ama o tarafa bakmak bile istemezsiniz bazen. İtalya’nın II. Dünya Savaşı sonrasındaki yıkımından; yoksulluk, kıtlık, şiddet, siyasi çalkantılar, mafya gölgesi gibi ağır ve çetrefilli yollardan günümüze uzanan bu yolculuğunda Elena Ferrante, ödünç alınmış seslerin, kökeninden kaçmaya çalışmanın ve zarif görünenin ardındaki kafeslerin gerçekliğini iki kadının dostluğu üzerinden anlatır.

Yıllar süren o zehirli rekabetin, itmenin ve çekmenin, hırsların ve mesafelerin ardından geriye kalan; hayat şartlarının ya da içinde yaşadığımız toplumsal kalıpların elimizden aldığı her şeye rağmen kendi hikâyemizin yazarı olabilme cesaretidir aslında. Gerçek özgürleşme, başkalarının sesiyle anlatılan bir hayatı reddedip kendi yıkıntılarının da üzerine çıkarak sesini yükseltebilmektir ve belki de aynada gördüğümüz görüntünün yanında, aynanın arkasında görünmeyen sırlı aksini de olduğu gibi kabullenebilmektir.


Kaynakça:

Öne Çıkan Görsel Linki

Ferrante, Elena. Kayıp Kızın Hikâyesi. Çeviren Eren Yücesan Cendey, Everest Yayınları, 2025.

Berry, Elizabeth. Ferrante and Feminism: Women Chasing Writing Leads to Friendship and Rivalryship. 2020. Connecticut College, Toor Cummings Center for International Studies and the Liberal Arts (CISLA), lisans bitirme tezi. Digital Commons  Web. Erişim Tarihi: 5 Kasım 2026.

Caffe, Emanuela. “Staging a Word: Overcoming and Recovering Familial Bonds in Elena Ferrante’s Neapolitan Novels.” Carte Italiane, vol. 12, no. 1, 2019, pp. 105–doi.org/10.5070/C9121038996. Web. Erişim Tarihi: 11 Kasım 2026.

Wehling-Giorgi, Katrin. “Playing with the Maternal Body: Violence, Mutilation and Desire in Ferrante’s Novels.” California Italian Studies, vol. 7, no. 1, 2017. Web. Erişim Tarihi: 14 Kasım 2026.

Yazar

Ege Yeşilova
Ege Yeşilova
Okur, yazar, tasarlar, çizer, dans eder; mühendis. Fazlaca meraklı, tez canlı, ruhu Antik Çağ’da kalmış, mitoloji tutkunu, diyonizyak bir merdümgiriz...

Substack bülteni

Bu yazı hoşuna gittiyse: haftanın en iyi yazıları e-posta kutunda.

Reklam yok · tek tıkla ayrıl

Sırada ne var

Aynı bölümden üç okuma

Yorumlar

Editör onayıyla yayınlanır

Yorum Yap

Yorum girişi yapınız.
Adınızı girin