Gece Modu

Söylenti Dergi olarak yeni bir oluşuma imza atıyoruz! Katılmak istersen yukarıdaki resme tıkla; öykü, şiir, deneme, inceleme, çeviri, çizim ve röportajlar ile bize katkı sağla!



Giriş

Zihinsel etki alanı çok hassas alıcılara sahiptir. Özellikle orta öğretim ve lise eğitimi gören gençlere bu hassas alıcıların ilerideki kişilik yapılarını etkilemeleri çok ama çok güçlüdür. Böylece her an sağlığını kaybetmiş kişilikler oluşabilir. Hatta bu durumdan yararlananlar dahi ortaya çıkacaktır. Açıkça söylemek gerekirse soğuk kahvenin zararı vb. bir nesli bir nesilden bir geleceği etkilememesi adına bu kahve içilmemelidir(!).

Genç kitlelerimizin kitap almak için gittiği en favori mağazalarının ön rafları artık kalitesizleşti. Emin olunmalıdır ki çok geriye bakmaya hacet yok, on yıl evvel bu duruma kesinlikle müsemma gösterilmez idi. Eleştirmenlerin ve yayınevlerinin titizliği bir bakıma daha iyiydi denilebilir. Titizliğin var olması, gençlerin de yararına ve örnek olması adına önemliydi. Edebiyat kültürünün yitirilmesi de titizliğin kaybolmasına bağlanabilir. Kitapların piyasalaşan sektör haline gelmesi tüketim toplumu olmanın en büyük zararı olarak dünyaya mal olmaktadır.

Her şeyden evvel, edebiyat eleştirmenlerinin misyonsuz hali ve Türkologların sessizliği bu karanlık durumun sürdürülmesini sağladı. Edebi değerin unutulması yeni sanatçıların çıkmasını da engelledi. Bu yazı gibi daha birçok okuma listeleri yapılıp okuyucuyu ve ebeveynlerin etkilemesi açısından çok önem arz etmektedir.

Okuma Rehberi

Tertemiz zihinlerin hep öyle kalması adına klasiklerin ve masalların önemli olduğunu düşünüyorum. İkinci sınıf seviyesine yerli ve yabancı klasikleşen yazarlardan okutulmasının birincil önemi şudur: İlk adımlarında dünyayı tanımaya başlamasına olanak tanınır. Masal ve hikayelerde adı geçen ülkeler, şehirler, önemli şahsiyetlerin bahsi geçmesi ile çocuk ilk birikimlerini edinecektir. Bu dönem yaklaşık beşinci sınıfa kadar seyredecektir.

Özellikle üçüncü sınıfa kadar Yuva Yayınları’nı yararlı bulduğumu söylemeliyim. Çünkü bir çocuk kitabında resimler ve basit anlatım fayda açısından önemlidir. TÜBİTAK Yayınları’nın doğa ve canlıları anlattığı çok yararlı çocuk kitapları da es geçilmemeli. Toparlamak gerekirse ilk adımlar bile olsa çocuğa ülkemizin kültürünü okutmayı ihmal etmemek ve dünya klasiklerini de okutmak çok kıymetlidir. Bir başka deyişle Dede Korkut Hikayeleri’nden Grimm Kardeşler’e doğru açılan bir yelpaze hayal edilebilir. Tarih ve coğrafya bilgisinin dünyanın kapılarını aralayacağı unutulmamalıdır. Bu yapılırken hayvan ve doğa sevgisi de ihmal edilmemelidir.

Bir diğer önemli husus ise erken yaşta çocukları kalın kitaplar ile korkutmamaktır. Bunu yapabilmek için elimizdeki nadir kaynağı Can Yayınları yaparak bizim takdirimizi kazanmaktadır. Can Yayınları tarafından piyasaya iki cilt halinde sürülen Grimm Masalları, çocuğa elindeki kitap ile uzun süreli bir bağ kurduracaktır. Bu bağ, kitap sevgisini tetiklemekte en etkili yol olacaktır. Bırakın kitabı ile mücadele etsin, yatsın, kalksın, kitabı eskitsin, hap tarzında tek atımlık kitaplar almaktan vazgeçsin.

Not: Can Yayınları’nın yayımladığı Küçük Kara Balık kitabı üslubu açısından altı ile yedinci sınıf aralığına uygundur.

Ebeveynlerin asıl zorlanacakları zaman beşinci ile yedinci sınıf dönemidir. Hayal gücünün belki de en güçlü dönemi bu yıllardır. Seçilecek kitaplardaki yazılar, ikinci ve beşinci sınıf için kullanılan yazı puntolarına kıyasla burada biraz daha küçülmelidir. Bunun sebebi yazıya olan dikkatin arttırılmasıdır. Resim unsurunun hemen terk edilmemesi ise faydalı olacaktır. Spiderwick serisi anlattığımız dengeyi çok iyi koruyor. Ayrıca harika çizimleri ve merak uyandırıcı, hayal gücü tetikleyici unsurlarıyla benim birinci numaram.Can Yayınları’nın Can Çocuk kitapları dikkat edilirse, ikinci ve üçüncü sınıf aralığına uygun olduğu pek söylenemez ise de dördüncü, beşinci sınıftan sonra çok iyi tercih oluşturabilir. Bir başka öneri olarak da Sabahattin Ali öykülerinin Yapı Kredi Yayınları’nın yayımladığı Üç Öykü alı kitap uygun olacaktır. Yukarıdaki görselde Can Yayınları’nın yayımladığı Peter Pan da ancak beşinci sınıf ve ilerisi için uygundur. Çoğu ebeveynin beşinci, altıncı sınıflara gelen çocuklarına bir hevesle Harry Potter serisi alsalar dahi istenilen başarıyı yakalayamama olasılığı çok yüksektir. Özellikle Yapı Kredi Yayınları’nın yayımladığı yeni seri neredeyse sekizinci sınıf ve ilerisine uygundur. Alexandre Dumas okutmanız beş ile altıncı sınıfa daha iyi gelecektir. Yaşar Kemal, Ömer Seyfettin okutmak da bir o kadar önemli.

Not: Kemal Bilbaşar’ın Yonca Kız’ı yedi ve sekizinci sınıfa tekabül eder.

Lise öğretimi, çocuğun eriştiği noktada çok fazla seçenek çıkması ile zor bir dönemdir. Lise dönemine hazırlanmak için (kastedilen dönemler kitap okuma seviyesidir.) sekizinci sınıf el freni görevi görmektedir. Güliver’in Gezileri kesinlikle ikinci ve beşinci sınıfa uygun basılmış versiyonları beşinci sınıfta, İş Bankası Hasan Ali Yücel Serisi’nin yayımladığı Güliver’in Gezisi’ni sekizinci sınıfta okutulması gerekmektedir. Çünkü hem zevkli okunması ile hayal gücünü besleyicidir hem de kapalı tutulan hiciv unsurları ile ders vericidir. Ufak bir yönlendirme ile sekizinci sınıf (çocuğun yeteneğine göre bu durum dokuzuncu sınıf olabilir.) çocuğunun ufkunu inanılmaz açacağı mutlaktır. Bırakın çocuklar M.Ö 400’e kadar gitsinler. İş Bankası Yayınları’nın yayımladığı gençler için Gılgamış Destanı’nı okusunlar, oluşacak en ufak temel bilgi çocukların içindeki pırıltıya işarettir. Başka bir püf nokta sadeleştirilmiş resimlendirilmiş kitapların okutulmasından sonra sekizinci sınıf ve ilerisine geri dönüş korkusunun yaşanmamasıdır. Yani bu çocuklar Sabahattin Ali, Dostoyevski okuduysa da sekizinci sınıf ve ilerisinde tam metinlere dönmeleri çok önemlidir. Örneğin üçüncü sınıfta Dede Korkut Hikayeleri okuduysa lisede tam metin halinde Dede Korkut okutulmayacak diye bir kaide yoktur. Liseye hazırlık döneminden devam edecek olursak Yaşar Kemal’den Üç Anadolu Efsanesi adlı kitap da sıraya girmelidir. Böylece Türk halk edebiyatı motiflerine daha bilinçli ilk adım atılır. Dede Korkut okutulduysa daha verimli olur lakin lisede Dede Korkut tam metin ile Türk halkının kültürüne dair çok iyi bir temel oluşturulmuş olacaktır. Aynı örnek Odysseia Destanı (Yapı Kredi Yayınları, gençler için baskısı) için de uygundur.

Şiir konusu da önemli. Çocukları şiirden uzak tutmamak gerek, böylece estetiği ve güzellik algısını geliştirmesine izin verilmeli. Çoğu öğrencinin şiir ile lisede tanışması kayıp yılların ifadesidir. Oysaki sekizinci sınıf için şiir ile tanışma Orhan Veli’yle güzel temeller oluşturabilir.

Jack London Konusu

Jack london okutmak neredeyse zorunlu niteliğindedir. Fakat bu hususta dikkat edilmeli çünkü her eseri yedi ve sekizinci sınıfa uygun değildir. Örneğin Vahşetin Çağrısı, Martin Eden, Ademden Önce gibi eserlerin tam metin ve sadeleşmemiş halleri lisede okutulmalıdır. Öncesi için Deniz Kurdu ve Beyaz Diş uygundur. Bu iki kitap, korsanların denizlerde çılgınca maceralarından, doğa insan ilişkisine kadar çok önemli bilgiler içermektedir. Fakat Beyaz Diş’i lisede tekrar okutmak alt metnin fark edilmesiyle bambaşka bir kitaba dönüşecektir. Dolayısıyla bu yıllarda Beyaz Diş baş ucu kitabı olarak da görülebilir.

Paulo Coelho konusu

Yukarıdaki rehbere uyulduğu sürece Paulo Coelho lise birinci ve ikinci sınıfa yararlı olmaktan ileri gidemez. Fakat değerinin seviyesi farkına varılmalıdır. Birçok kitabı başarısız denebilir olduğu için çok fazla eserlerine girmek istemiyorum ama Veronika Ölmek İstiyor kitabını kesinlikle hiçbir öğrenciye yararlı bulmuyorum. Simyacı, Casus, Hac adlı kitapları tavsiye edilebilir.

Lise öğretimine gelecek olursak, Türk klasikleri ve dünya klasikleri tam metin olarak okutulabilir. Daha az bahsedilen kitapları zikretmek gerekirse, Bir Çift Yürek, Sofi’nin Dünyası, Martin Eden, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, Mai ve Siyah, Semaver, Eskici ve Oğulları, Fareler ve İnsanlar adlı kitaplar lise birinci sınıf için çok yararlı olacaktır.

Lise ikinci sınıf ve ilerisi:

Genelden özele gidecek olursak, Hasan Ali Yücel Serisi’nin neredeyse bütün kitapları İş Bankası Yayınları’nın çok önemli bir işidir. Hepsini lise çağında okumaya çalışmak evvela en yararlı iş olacaktır. Fakat bu başarıyı yakalamak zor.Fakat şimdiki gençlerin düştüğü buhrana düşmemek adına dünya klasikleri okurken sıkılmamak adına yararlı olabilecek bir yazar olan Sunay Akın öneriyorum. Klasiklere ara verilmek istenirse Oğuz Atay, Ahmet Hamdi Tanpınar, Sabahattin Ali (romanları), Üç Kemal dediğimiz; Orhan Kemal, Yaşar Kemal, Kemal Tahir (en azından her birinden ikişer eser) klasik etkisi yaratır. Bunun yanında ülkemiz sınırı dışındaki Türklere bakmak için Cengiz Aytmatov, incelemesini de yaptığım Henri Charriere’den Kelebek gibi isimler hem genel kültür hem bir mola niteliğinde tavsiye edilebilir.

Kitap bir eğlence aracı değildir. Kitap entelektüelliğin anahtarıdır. Kitap eğitim aracıdır. Dünyaya ulaşmanın belki de en kolay yoludur.

CEVAP VER

Yorum girişi yapınız.
Adınızı girin