EdebiyatKitap İncelemeleriOğuz Atay'ın Başyapıtı Tutunamayanlar İncelemesi

Oğuz Atay’ın Başyapıtı Tutunamayanlar İncelemesi

-

Yaşadığı dönemde ilgi görmemiş, anlaşılamamış, aksine hep “ötekileştirilmiş” ve “tutunamamış” bir adamdan söz edeceğiz birazdan. Öyle ki şu anda adını duyduğumuzda ona ait olduğundan şüphe etmeyeceğimiz eserler -şu anda o kadar aşinayız çünkü onlara- yazıldığı dönemde satılmamış, kalın olduğu gerekçesiyle depodan dahi çıkarılmamış, sahnelensin diye sunulan oyun “beğenilmemiş”, “sahnelenmeye değer görülmemiş” ve daha birçok aksilik, olumsuzluk…
Yaşadığı dönemde layık görüldüğü tek ödül, “TRT Roman Ödülü” olan bir yazar.

Oğuz Atay, 12 Ekim 1934 Kastamonu doğumlu Türk yazar, inşaat mühendisi, akademisyen ve bir de tutunamayan. Ankara Maarif Koleji’ne -bugünkü Ankara Koleji- gitti. İTÜ İnşaat Mühendisliği’ni kazandı. Kendini geliştirdi, günümüzde Yıldız Teknik Üniversitesi olarak anılan  İstanbul Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi’nde öğretim görevlisi oldu. Çeşitli dergi ve gazetelerde yazılar yazdı.

1971 yılında iki cilt halinde yayımlaman “Tutunamayanlar” ile adından söz ettirdi. Bu kitap eleştirmen Berna Moran tarafından “Hem söyledikleri hem de söyleyiş biçimiyle bir başkaldırı” olarak tanımlandı.

Tutunamayanlar’ı edebiyatımız için önemli bir eser yapan ne yazıldığı dönemde ikinci baskısının yapılmamış olması, ne de şu anda seksen beşinci baskısının yapılmış olması. (ocak ayından beri başka bir baskı yapıldıysa seksen altı) Onu bu kadar değerli kılan “ilk” olması. Belki de bu yüzden anlaşılmadı döneminde. Oğuz Atay belki de bu yüzden sağlığında göremedi eserinin “çok okunanlar listesinde” olduğunu.

Türk edebiyatının ilk postmodernist romanı olarak nitendiriliyor Tutunamayanlar. Peki neydi postmodernizm? Nasıl oluyordu postmodernist eser?

Postmodernizm hakkında Dilek Doltaş şöyle diyor: “1970’lerden başlayarak bugüne kadar Batı modernizminin ve onunla ilgili aydınlanma ve hümanizm projelerinin politik güç ve çıkar amacına hizmet eden normlarını sorgulayan, onun düşünce yapısını çözen, çelişkilerine, çarpık ve kendine dönük norm ve yaklaşımlarına ışık tutan en önemli eleştiri yöntemidir.” 

Kitabın “zorluğu” da buradan geliyor aslında. Kurmaca içinde kurmaca, diyalog içinde diyalog barındıran kitabı okurken “Bu cümleyi Turgut sesli mi söylüyor yoksa iç sesiyle mi konuşuyor?” dediğim çok oldu. Anlatıcı tek kişi değil çünkü. Birden fazla anlatıcı ve birden fazla bakış açısıyla oluşturulan kitap alışık olmadığım bir tür olduğundan beni epey yordu.

Aman oğlum Turgut dikkat et. Mantıki neticeler oyununa kapılma sakın. ‘Ne yapıyorsun orada Turgut?’ ‘Düşünüyorum.’ Olmadı işte. Kendini ele verdin galiba. Yok canım insanlar kendi söyledikleriyle ilgilidir çoğu zaman.” Şu cümlelerle sanırım değindiğim konu daha da netlik kazanıyor. Turgut burada kendi iç sesiyle konuşuyor, sonradan adına Olric diyeceği. Belki de hayali arkadaşı demeliyim.

Üzerine sayısız makale yazılan, birçok tezin konusu olan eser günümüzde hak ettiği değere kavuşmuş görünüyor. Eseri “Türk edebiyatının modernleşme çalışmalarının en başarılısı” olarak yorumlayanlar da haklı çıkmış oluyor.

- Podcast -
Arşiv
Arşiv
Söylenti Dergi'de geçmiş zamanda yazar olan dostlarımızın eserleri bu hesapta arşivlenmektedir. Yazar onayı olduğu sürece kaynak göstererek kullanmak serbesttir.

Yorum Yap

Yorum girişi yapınız.
Adınızı girin

Son Yazılar

[PODCAST] Rönesans Ressamları #2- Michelangelo

Eğer yukarıdaki bağlantıdan podcastimiz açılmıyorsa buradan dinleyebilirsiniz.Bu podcastimizde Michelangelo hakkında bilinen - bilinmeyen birçok konuya değindik. Rönesans Ressamları serimiz...

Karantina Sürecinde Okuyabileceğiniz Kitaplar

Bu yazımızda hazır karantinadayken, her biri farkı tür olan ve hemen bitebilecek kitapları listeledik. İyi okumalar! 1- Normal İnsanlarYazarı Sally...

Toplumun Tekinsizliğinden Doğan Kitap: Müge Koçak, Yankı

"Toplum olarak yaralıydık sanırım. Amaçsızlığmız sürekli birilerinin yarasına dokunuyor gibiydi. Kimse bizim hiçbir fikre bağlı olmaksızın sırf şaklabanlık olsun...

Ihlamur Günlükleri – Başak Buğday | 20 Alıntı

“Bir şiir, öykü ya da roman okurken "işte aynen böyle  hissediyorum", "sanki ben yazmışım gibi" deyip altını çizdiğiniz tüm...
- Reklam -

Yaşam Bilgeliği Üzerine Aforizmalar – 23 Alıntı

Nietzsche'nin ilk akıl hocası olan Schopenhauer, Alman felsefesinin de ilk düşünürlerindendir. Felsefesi, rasyonalizmin temele oturtulduğu felsefe tarihine yeni bir bakış...

Gelincik: Netflix’ten 90’lı Yıllara Bir Bakış

Yönetmenliğini Orçun Benli’nin yaptığı ve başrollerinde Ahmet Mümtaz Taylan ile Kaan Yıldırım’ı gördüğümüz Gelincik filmi, 90’lı yıllarda gerçekleşen faili...

2021 Brit Ödülleri Sahiplerini Buldu!

Britanya'nın en prestijli müzik ödüllerinden biri olarak gösterilen Brit Ödülleri 41.kez sahiplerini buldu!Ödüller, her sene olduğu gibi bu sene...

Elçiler: Kuzey Rönesansı’nda Dünyevi Olmayan Bir Gizem

Kuzey Rönesansı'nın en önemli isimlerinden biri Hans Holbein'ın 1533 yılında yaptığı Elçiler (The Ambassadors) eseri, yaşadığımız dünyaya ve inanılan...