Geleneksel ve Yeni Medya Üzerine: Brecht Esintisi

Medyanın hayatımız üzerinde çok büyük bir etkisi bulunmaktadır. Medya, ‘medyum’ kelimesinden türeyen, iki unsur arasındaki aracı anlamına gelen bir etimolojiye sahiptir. İnsanlık tarihi boyunca iletişimin ana aracı yüz yüze iletişimle konuşma olmuştur. Ancak el yazması metinlerin üretilmesi ve teknik araçların ortaya çıkmasıyla bu sürecin geliştiği ortaya konabilir. Modern iletişim teknikleri ile 18. yy.’ın sonu 19. yy.’dan itibaren insanlar arasında ortak bir mekânı paylaşmadan ortaya çıkan ortak bir iletişim kanalı görülmektedir. Erken modernliğin kurucu unsurları arasında olan geleneksel medya; gazetecilik, dergi, telgraf, sinema, telefon, radyo tv. gibi araçlar ile kamusal alanı var etmektedir. Bu araçlar sadece bilginin iletimini değil toplumsal alandaki birlikteliğin, konsensüsün oluşmasında da etkilidir.

Geleneksel medyada iletişim, tek yönlü bir süreç olarak karşımıza çıkar. Kaynak ile hedef arasında geri dönüşlü bir ilişki yoktur. Bu nedenle, Brecht’in dediği gibi: “…herkes için her şeyi söyleme imkanı doğmuştu, fakat düşününce, söylenecek hiçbir şeyin olmadığı ortaya çıkmıştı.” Yeni medya ise 20. yy.’ın sonunda, geleneksel medyadan farklı olarak dijital teknolojilerin giderek daha fazla bireysel kullanıma imkan tanımasıyla birlikte ortaya çıkan ve bunu yaparken uydu teknolojileriyle birlikte çalışan internet ağına göndermede bulunmaktadır. Bu yeni medya araçları (cep telefonu, akıllı telefonlar, video oyunları, dijital televizyon, tablet, navigasyon cihazı, vb.) ile kişiler hem hedef hem kaynak olabilmekte, iletişim de interaktif bir boyut kazanmaktadır.

“Olumlu olmak, yani radyonun olumlu yanını arayıp bulmak için, radyonun işlevini değiştirmeye yönelik bir öneri: Radyo bir dağıtım aygıtı olmaktan çıkarılıp, iletişim aygıtına dönüştürülmelidir. Radyo kamu hayatının düşünülebilecek en mükemmel iletişim aygıtı, muazzam bir yönlendirme sistemi olabilir. Olabilir ama ancak sadece yaymakla yetinmeyip almayı da becerebilirse, yani dinleyiciyi sadece dinleyen değil, aynı zamanda konuşan haline getirebilir, onu izole etmek yerine ilişkiye geçirebilirse. Bu durumda radyonun tedarikçilik faaliyetini bırakarak dinleyiciyi tedarikçi olarak örgütlemesi gerekecektir. O yüzden, radyonun halkın meselelerine gerçekten halk niteliği verme yönündeki her türlü çabası kesinlikle olumludur” (Brecht, 2012).

İmajların uygulanması, yeni medyada daha belirgin hale gelmektedir. Daha önce yalnızca ekrandan veya çeşitli yayın organlarından elde edilen deneyimler, internetin yaygın kullanımı sonucu yalnızca deneyim elde etme değil sahip oldukları sosyal medya ve dijital kanallar aracılığıyla deneyimlerini pazarlama fırsatı bulan influencerlar tarafından da yönetilmektedir. Bu nedenle yeni medya gerek pazarlama konusunda gerekse etki alanının çeşitliliği konusunda global bir tavır sergilemektedir. Bu globalizasyon kültürel zenginleşme gibi olumlu anlamlar taşıdığı kadar küresel eşitsizlik, yoksulluk, tek tipleşme gibi olumsuzluklar da barındırmaktadır.

- Advertisement -

İnternet siteleri, hız ve haber takibinin kolaylığı bakımından çeşitli pratiklere sahip olmaktadır. Bu pratikler, sosyal olaylara etki açısından önemlidir. Örneğin, çeşitli sosyal medya platformları aracılığıyla hukuksal alanda yürütülen mücadele biçimlerine katkı sağlamak ve bu mücadele biçimlerini takip edebilmek açısından önem arz etmektedir. Bir plazanın 20’nci katından düşerek yaşamını yitiren Şule Çet davasının sonuçlanmasında, davanın sosyal medya platformları üzerinden gerekli desteği sağlaması ve davanın takibinin etkili bir biçimde gerçekleştirilmesi ifade edilebilmektedir. Geleneksel medyada bu durum, gazeteler ele alındığında 24 saati kapsamaktadır. Ancak buna rağmen kamuoyu algısı araştırmalarında görüldüğü üzere geleneksel medya toplumsal anlamdaki güvenilirliği ve saygınlığı bakımından hâlen ağırlığını korumaktadır. İnternet üzerinde erişimi sağlanmasına rağmen yerel haber bültenlerinden benzer duyumları almayı tercih etmek toplumsal alandaki ahlâkî değerlere bağlılığı işaret etmektedir. Geleneksel medyada hangi içeriğin daha çok rağbet gördüğü, kaç defa okunduğu bilgilerine erişilemez. Ancak dijital medyada gazete yayıncılığının demografi seçimi, hedef kitlesi belirlenebilir ve çeşitli istatistiki verilere erişim söz konusu olabilir.

Verilere erişebilirlik açısından bir diğer konu ise bilimsel araştırma yöntemleridir. Yeni medya üzerinden yapılması planlanan araştırmalar daha fazla katılımcıya ulaşabilme ve veri elde edebilme açısından önemlidir. Bu erişim, günümüz modern toplumun yarattığı risk kavramını da beraberinde getirmektedir. İnternet tabanlı sistemler kişisel verileri kontrol altına almakla birlikte kişiye uygun algoritmalar hazırlamakta ve bunları pazarlayabilmektedir. Bu da içine dahil olmak istemesek de içine dahil eden risk toplumunu meydana getirmektedir. “Modernlik, bir risk kültürüdür. Bununla, toplumsal yaşamın doğası gereği, eskisinden daha riskli olduğunu kastetmiyorum; çoğu insan için durum böyle değildir. Daha doğrusu, risk kavramı, hem meslekten olmayan eyleyenlerin hem de teknik uzmanların toplumsal dünyayı düzenleme biçimlerinin temelinde yer almaya başlamıştır. Modernlik, belirli alanların ve yaşam biçimlerinin genel riskliliğini azaltır ancak aynı zamanda önceki dönemlerde büyük ölçüde ve tamamen bilinmeyen yeni risk parametrelerini devreye sokar” (Giddens, 1991). Sonuç olarak, geleneksel medya ile yeni medya arasında katı bir ayrım bulunmamaktadır. Yeni medya, geleneksel medya araçlarını dönüştürerek farklı biçimlerde kullanmaktadır. Bu bizi Brecht’e değindiğimiz açıdan, kullanıcıların online günlük olarak kullandığı blogların zamanla bir radyo yayını veya benzer bir programın internetten şahsi bir sesçalara indirilebilen dijital kaydı olarak tanımlanabilen podcast örneğine götürür.

Kaynakça

Brecht, B., (2012), Radyo Kuramı ve Sinema Üzerine, İstanbul: Agora Kitaplığı

Ritzer, G. ve Stepnisky J, (2014) Sosyoloji Kuramları, 9. Baskı, İstanbul: De Ki Basım Yayım

Yorum Yap

Yorum girişi yapınız.
Adınızı girin

Must Read

Dostluğun Mektupları: Tezer Özlü’den Leyla Erbil’e Mektuplar

'Tezer Özlü ile iki konuda birbirimize söz vermiştik. İlki, evlilik kurumunu, kocaları, daha çok eşlerimizi anlatacak birer roman yazmaktı. İkinci sözümüz ise, mektuplarımızı yayımlamaktı.'  ...