Franz Kafka-Dönüşüm

Yazarın Diğer Yazıları

Toplumsal Cinsiyet Tartışmaları Işığında “Yürümek” – Sevgi Soysal

"Yürümek, dönüp arkaya bakmamak..." Sevgi Soysal'ın 1970 yılında kaleme almış olduğu Yürümek romanı; Türk edebiyatında o zamana kadar çokça rastlanmayan konulara değinen özgün bir eserdir....

Nazım Hikmet ve Yahya Kemal’i Buluşturan Kadın

Nazım Hikmet' in annesi olan ve oldukça varlıklı aileden gelen bu kadın, Celile Hanım. Güzelliği dillere destandır ve eşinden anlaşmazlık dolayısıyla ayrılır. O sıralarda...

Oğuz Atay’ın Başyapıtı Tutunamayanlar İncelemesi

Yaşadığı dönemde ilgi görmemiş, anlaşılamamış, aksine hep "ötekileştirilmiş" ve "tutunamamış" bir adamdan söz edeceğiz birazdan. Öyle ki şu anda adını duyduğumuzda ona ait olduğundan...

Yusuf Atılgan – Canistan’da İktidar Olgusu

Yusuf Atılgan, 1950 sonrası Türk edebiyatının en önemli isimlerinden biridir. Türk romanının pek çok bakımdan özgün ve çok tanınmış eserleri olan Aylak Adam ve...
Avatar
Arşiv
Söylenti Dergi'de geçmiş zamanda yazar olan dostlarımızın eserleri bu hesapta arşivlenmektedir. Yazar onayı olduğu sürece kaynak göstererek kullanmak serbesttir.
  • Franz Kafka 3 temmuz 1883 günü Prag’da doğdu. Hukuk eğitimi alan Kafka yakın arkadaşı olan Max Brod’un tavsiyesiyle Prag edebiyat çevresiyle tanışıp yazdıklarını yayınladı.
    Franz Kafka’nın hayatı I. dünya savaşına denk geldi, dolayısıyla zorluklar içinde geçen bir hayat sürdürdü. Son yıllarını hastalıklarla mücadele ederek geçiren Kafka henüz 40 yaşındayken 3 haziran 1924’te Viyana’da hayatını kaybetti.
    Kafka Yahudi olduğu için II. dünya savaşında Naziler tarafından yasaklanan eserleri basılamadı. Ancak savaş sonrasında tekrar basılan eserleri büyük yankı uyandırdı. Bir çok alana araştırma konusu olan Kafka’nın bir asrı devirmiş eserleri günümüzde hâlâ ilgiyle okunmakta olup ve kanımca okunmaya devam edecektir.


“Gregor Samsa bir sabah huzursuz rüyalarından uyandığında, kendini yatağında kocaman bir böceğe dönüşmüş halde buldu.” diye başlayan Kafka’nın kısa ama uzun, biten ama bitmeyen, üzerinde derin derin düşünülecek, orijinal adı Die Verwandlung(1915) olan ve Türkçe’ye Dönüşüm olarak çevrilen muhteşem eserine gelelim.

Buradaki dönüşüm sadece Gregor Samsa için mi?
Peki Gregor’un ailesi veya yakın çevresine ne demeli?

Gregor ailenin “erkek”i olarak ailesini geçindirmek ve babasının daha önce batırdığı işyeri için patronundan borç alıp bunu ödemek için yıllarca sevmediği bir iş olan pazarlamacılık yapmaktadır. Çok yoğun bir iş temposuna sahip olan Gregor eve çok nadiren uğrayabilmektedir. Sistemin acımasız çarkının bir dişliği olan Gregor bu çarkın dışına çıkınca olanlar oluyor. Kafka buradaki sistemin dışına çıkmayı karakteri bir böceğe dönüştürerek gözler önüne seriyor.

Gregor bir sabah kalktığında bir böceğe dönüşmüş olduğunu görür ve bundan dolayı yatağından kalkmaktan bile yoksundur. Bu haldeyken bile “iş”i düşünen Gregor’un üstündeki psikolojik baskıya dikkat etmek gerektiğini düşünüyorum. Sistem onu “köle” haline dönüştürmüştür. “Köle” psikolojisiyle o anki durumunu değil de treni kaçırmama, işe yetişme gibi durumları daha ön plana çıkarıyor.
Vakit geç olunca aile Gregor’u kahvaltıya çağırıyor. Kapı kilitleme alışkanlığı ilk kez işe yarıyor ve biraz daha zaman kazandırıyor. Gregor’un müdürü de eve geliyor, işe geç kalmış olan Gregor’un hiç böyle sorumsuzluk yapmadığını söylüyor ve onunla görüşmek istiyor ama Gregor bunu yapacak durumda değildir ki zaten kapıyı açmak da onun için bir hayli zor olacaktır. En sonunda zar zor da olsa kapıyı açar. Onu görenler şaşkınlıklar içinde kalır, müdür hemen oradan uzaklaşır. Gregor bu durumda bile işten kovulma korkusuyla sarsılmıştır. Odasına kapatılan talihsiz böceğimizi artık çok zorlu bir süreç bekliyor.

Gregor’un çok sevdiği ve konservatuara göndermeyi düşündüğü kız kardeşi Grete onun sorumluluklarını üstlenir öncelikle, ona yiyecek getirip götürmektedir. Grete 17 yaşlarında bir kızdır. Grete önce çok üzülüyor ve sanki ömür boyu da olsa ona bakacaktır “gibi” görünür. Belki de Gregor’un iyileşeceğine inanmaktadır. Çünkü sonunda büyük bir “dönüş” yaparak ondan kurtulmaları gerektiğini söyleyecektir. Buradaki mesaja dikkat edilmeli, sistemin acımasız çarkının bir dişi olduğunuz sürece bir sorun yok yada öyle görünür. Takii sistemin dışına çıkıncaya kadar. Sistemin dışına çıkınca yada sistem sizi dışarı atınca, o en sevdiğiniz küçük kardeşiniz bile sizin tanıyamayacağınız birine “dönüşebilir”.

İktidar konumunun ön plana çıktığı eserde yazar itaatsizliğe, aykırılığa çok ince bir şekilde dokunuyor. Baba figürünün baskıcı rolü de ön plana çıkmaktadır. Baba karakterinin her an Gregor’a zarar vereceği hissine kapılır okuyucu ki öyle de oluyor. Baba’nın attığı elma Gregor’un sırtına saplanarak, onu yaralar. Evet sistemin dışında olanlar ortadan kaldırılır düşüncesiyle başbaşa kalırsınız burada da.
Peki neden elma? Yani neden yasak olan meyve? burada da derin mesajlar aramak mümkün.

- Advertisement -

Gündelikçi bir kadın da dahil oluyor hikayeye sonraki günlerde, bu kadın denetleyici gibi her gün öncelikle Gregor’un odasına girer ve orayı kontrol eder. Bu da sistemin dışında kalanların yine sistem tarafından onların kontrol altında tutulması -onları tecrit altında tutmak- zihnimizde canlanır.

Gregor’un ölümünden sonra gündelikçi kadın “İçerideki şeyden nasıl kurtulacağınız konusunda endişe etmeyin” diyerek cesetten nasıl kurtulunacağını imaa ettikten sonra bu konuda detaylı bilgi vereceğini sezen babanın -evin iktidarı- işareti üzerine konuyu noktalıyor. Bu da sistemin dışında kalanlardan kurtulduktan sonra nasıl ört-pas edildiklerinin göstergesi gibi.
Ve sonra mı?
Sonrası çark dönmeye devam eder tabi. Samsa ailesi bir tatile çıkmaya hazırlanır ve sistemin yeni kölesi beliriverir: Grete.

Kitabın dikkatimi çeken bir başka yönü ise kapağı oldu. Bir çok yayınevinin aksine bir böcek resmetmemişler. Bence burada böceğe “dönüşen” Gregor Samsa sisteme aykırı hareket edenleri sembolik bir dille aktarırken asıl “dönüşüm” geçirenler Gregor’un ailesi veya yakın çevresidir. Bu yakın çevrenin “sevgi”si faydacılık kavramının altını çizmemizi sağlıyor. Yani bir işe yaradığınız sürece “değer”lisiniz.

Peki ya sistemin dışındaysanız…
Onların işine artık yaramıyorsanız…
Sizce dönüşen kim?

Kafka, F.(2016). Dönüşüm (A.C. Schaeferdiek, Çev.). Ankara: Bilgi

Daha fazla

Yorum Yap

Yorum girişi yapınız.
Adınızı girin

Son Yazılar

Başrolünde Tom Holland’ın Olduğu “Cherry” Filmine İlk Bakış

Anthony ve Joe Russo’nun Marvel filmlerinden sonra yönettiği ilk film olan Cherry’den ilk görseller geldi. Spiderman olarak tanıdığımız Tom Holland ile yeniden bir araya...

2021 Grammy Adayları Belli Oldu

Müzik dünyasının en prestijli ödül törenlerinden biri olan Grammy için geri sayım başladı. Önümüzdeki yıl 63. kez düzenlenecek olan Grammy ödüllerine Beyoncé 9 adaylıkla...

Annem Hakkında Her Şey: Aile Kavramına Bakış

1999 yılında vizyona giren film, izleyiciye farklı bakış açıları ve sorgulama alanları açmıştır. Pedro Almodóvar'a  En İyi Yabancı Film Oscar'ı ve Cannes Festivali'nde En...

Kadınca Bilmeyişlerin Tek Adı: Tante Rosa

     "Nerede olursa olsun, kadınları birbirine ortak eden tek bir şey vardır: Hayat!" 1966-1968 yılları arasında Dost dergisinde yayımlanan Tante Rosa, sonraki yıllarda kitap...

Toplumsal Cinsiyet Tartışmaları Işığında “Yürümek” – Sevgi Soysal

"Yürümek, dönüp arkaya bakmamak..." Sevgi Soysal'ın 1970 yılında kaleme almış olduğu Yürümek romanı; Türk edebiyatında o zamana kadar çokça rastlanmayan konulara değinen özgün bir eserdir....