Gece Modu

Edip Cansever…

Edip Cansever, anlatılamayan, anlatılmayan tüm duyguları, düşünceleri bulundukları yerden çıkarıp aktarmaya çalışan İkinci Yeni akımının önemli kişilerinden birisidir. Herkesçe bilinmeyen, kabul edilmeyen anlamları sadece kişinin iç dünyasında değil; hayatın çeşitli dış görünümlerinde de yakalamayı başarmıştır. Hatta İkinci Yeni içindeki yeri, anlama verdiği önemle, Turgut Uyar’a yakınmıştır.

Mehmet Fuat’ın değerlendirmesine göre;

“Edip Cansever de, Turgut Uyar gibi, çok sesli bir şiirin yaratıcısı oldu. Özgünlüğü kendisinden esinlenenleri damgalayıp ‘taklitçi’ durumuna düşürecek boyutlardaydı. Bu yüzden tek kaldı. Bir ara yanına sokulur gibi olan Ahmet Oktay da tehlikeyi sezince hemen uzaklaşmak gereğini duydu.”

Edip Cansever, farklı bir üslubun, imge düzeninin egemen olduğu şiirlerinde çağdaş insanın yabancılaşmasını düşünce yanı fazla anlayışla işlemiştir, yaşanılanları belli bir dünya görüşüyle irdelemeyi amaçlayan İkinci Yeni şairidir. Uzun soluklu şiirlere ilgi duymuş; bazen yoğun anlatıma bazen de dize düzenine önem vermemiştir. Onun için önemli olan, kalabalıklar arasındaki var olan güzelliği bir ressam gibi öne çıkarmaktır.

Edip Cansever, Türk Edebiyatında oldukça önemli bir yere sahiptir. Gün geçtikçe onun şiirlerini ve düşüncelerini özümsemek, onu anlamak için Edip Cansever’in en sevdiği sekiz yabancı yazara göz atmak daha faydalı olacaktır:

1.Luigi Pirandello

Luigi Pirandello, 1867 yılında Sicilya’da doğmuş, 1936 yılında Roma’da vefat etmiş İtalyan bir yazardır. Roma ve Bonn’da edebiyat ve felsefe üzerine yüksek öğrenim görmüştür. Gazetecilik ve öğretim işleri yapmıştır.
1894-1926 arasında 246 öykü ile 7 roman yayımlamıştır ve 1934’te Nobel Edebiyat Ödülü’nü almıştır.

Romanları: Ölü Mathias Pascal; Kocası; Filim Çevriliyor; Bir, Hiç, Müzik.
Piyesleri: Başkasının Aklı; Size Öyle Geliyorsa Öyledir; Namuslu Olmak Zevki ; Eskisi Gibi, Eskisinden İyi; Altı Şahıs Muharririni Arıyor; IV. Henri; Sana Verdiğim Hayat; Şöyle Böyle; Kadınların Dostu.


2.Henrik Ibsen

Henrik İbsen, 1828’de doğmuş, 1906’da vefat etmiştir. Norveç oyun yazarı ve şair, eleştirel rasyonalizm edebiyat anlayışının tiyatrodaki öncüsü, çağdaş tiyatronun kurucularındandır. İbsen, yurt sevgisiyle dolu bir yazardır. Eserlerinde yüce duygularla sıradan hislerin çarpışması ile yenilik arzusu ve ihtilalci bir ruh görülür. İbsen’in tiyatroları sade, süssüz ve sağlam yapılıdır.

Eserleri: Peer Gynt (oyun), Hortlaklar (oyun), Halk Düşmanı (oyun)

3.Tolstoy

Lev Nikolayeviç Tolstoy, 1828 yılında doğmuş, 1910 yılında vefat etmiş; Rus filozof, pasifist, eğitim reformcusu, kısa öykücü ve yazardır. Dünya çapında ün kazanmasında etkili olan ve günümüzde bile en çok okunan eserler arasında yer alan, özgünlüğünü koruyan ‘Savaş ve Barış (1869)’ ile ‘Anna Karenina (1877) isimli iki romanı vardır. Ayrıca halkı eğitme amacıyla yazılar yazmış olan bir yazarın din, siyaset, devlet ve sosyo kültürel durumlar üzerine de oldukça yazısı bulunmaktadır.

Romanları: Savaş ve Barış, Anna Karenina, Diriliş, İnsan Ne ile Yaşar, Hacı Murat, Krautzer Sonat, Ivan İlyiç’in Ölümü, Sivastopol Serisi, Hazin Bir Evliliğin Romanı
Öyküleri: Aile Saadeti, Üç Ölüm, İki Süvari Subayı, Baskın, İnsanlar Arasında Boş Bir Konuşma
Günlük: İtiraflarım
Oyun: Karanlığın Gücü

4.Dostoyevski

Ünlü, Rus Roman yazarı Fyodor Mihayloviç Dostoyevski, 1821 yılında Moskova’da doğmuştur. Mühendislik Okulu, okumak ve kitaplar yazmak isteyen Dostoyevski’nin istekleri ile hiç bağdaşmıyordu. Bu sebepten dolayı, öğrenimini bitirdikten sonra kendini kitap yazmaya verdi, çeviriler yapmaya başladı. Yazdıklarıyla Çar II. Aleksandrı bile etkilemeyi başardı. Sürgünden sonra çeşitli hastalıklarla boğuşmasına rağmen bu dönem, Karamazov Kardeşler, Ecinniler, Suç ve Ceza gibi en ünlü eserlerini kaleme aldığı dönem oldu.

Romanları: İnsancıklar, Öteki, Ev Sahibesi, Beyaz Geceler, Bir Yufka Yürekli,
Stepançikovo Köyü, Ölü Bir Evden Hatıralar, Ezilenler, Yeraltından Notlar, Suç ve Ceza, Kumarbaz, Budala, Ebedi Koca, Ecinniler, Delikanlı, Karamazov Kardeşler
Uzun Öykü: Amcamın Rüyası
Günlük: Bir Yazarın Günlüğü

5.Gogol

Dünyaca ünlü Rus yazar Nikolay Vasilyeviç Gogol, 31 Mart 1809 tarihinde Ukraynada dünyaya gelmiştir. Doğduğu yerin de etkisi ile Gogol, Rus kültüründen çok Kazak yaşam biçimi, gelenek ve görenekleri ile büyümüştür. Eserlerinde Puşkin’in etkisi görülür. 43 yıllık kısa yaşamı süresince hem kendi halkına hem de dünya halklarına yıllarca okunabilecek birçok eser kaleme almış ve kendisinden sonra gelen birçok yazarı da etkilemeyi başarmıştır.

Eserleri: Ölü Canlar, Portre, Müfettiş, Evlenme, Bir Delinin Hatıra Defteri, Petersburg Hikâyeleri, Masallar, Taras Bulba, Dava, Fayton, Eski Zaman Beyleri

6.Çehov

29 Ocak 1860’da Rusya’da doğmuştur. Rus modern kısa öykü ve tiyatro ustası olarak bilinen yazar, yeni bir akıma adını vermiştir. İnce ayrıntılar içeren kısa öykü türündeki başarısı ve realist olması ile bilinir. Savaş öncesindeki soylu ve aydınların iç dünyasını ve o umutsuz atmosferi başarılı bir şekilde okuyucuya aktarmıştır. Günümüzde bile en çok okunan ve üzerinde en çok durulan oyun yazarı olma sıfatını sürdürmektedir. 15 Temmuz 1904’te Almanya’da vefat etmiştir.

Eserleri: Ayı, Bir Evlenme Teklifi, İvanov, Orman Cini, Martı, Tütünün Zararları, Üç Kız Kardeş, Vanya Dayı, Sahalin Adası, Dağ Yolunda, Kuğunun Şarkısı, Jübile, Şaka, Bitmemiş Komedya, Vişne Bahçesi.

7.Kafka

Kafka, 1883 yılında Prag’da doğmuştur. 20. yüzyılın ve modern Alman edebiyatının önde gelen yazarlarındandır. Yaşamı boyunca pek tanınmayan Kafka, yakın arkadaşı Max Brod’a verdiği vasiyetinde tüm yazdıklarının imha edilmesini rica etmiştir. Fakat Max Brod, Kafka’nın Viyana’da ölümünün ardından aksi yönde hareket ederek elindeki eserleri yayımlamaya başlamıştır. Kafka, ölümünden sonra da olsa, dünyaca ünlü bir yazar haline gelmiştir.

Romanları: Dava, Şato, Kayıp.
Öyküleri: Değişim, Bir Savaşın Tasviri, Taşrada Düğün Hazırlıkları, Şarkıcı Josefine ya da Fare Ulusu, Ceza Sömürgesi, Çin Seddi, Bir Akademiye Rapor
Mektup: Milena’ya Mektuplar, Baba’ya Mektup
Günlük: Günlük 1-2, Aforizmalar

8.Sartre

Jean Paul Sartre, 1905 yılında doğmuştur. Kişinin özgürlüğünü savunan varoluşçuluk düşüncesinin sözcülüğünü yaptı. Roman ve oyunlarının yanı sıra felsefe eserleriyle de tanındı. Özgün Marksist anlayışıyla Fransa’nın güncel siyasi olayları içine etkin rol aldı. 1964’te Nobel Edebiyat Ödülü‘ne değer bulundu ama ödülü almayı reddetti.

Önemli Eserleri: Özgürlüğün Yolları, Bulantı, Gizli Oturum, Kirli Eller, Sözcükler, Duvar.

 

Kaynakça:
Yeditepe 59 (15 Nisan 1954)

CEVAP VER

Yorum girişi yapınız.
Adınızı girin