Burhan Arpad’ı Anımsamak

 ”İstanbul’da doğup büyüdüğüm için hep şanslı saydım kendimi. Aradan geçen yılların ardından belleğime kazınan o görkemli, güzel kenti tanımakta zorlanıyorum. Sokaklarında, caddelerinde dolaşırken, yanımdan geçenlerin konuştukları Türkçeyi anlamakta güçlük çekiyorum. Kenti saran gürültü kirliliğinden, trafiğin kabadayısı değnekçilerden, kentin her bir köşesini inşaat alanı haline getiren dozerlerden kurtulabilmek için sessiz mekanlara sığınabilmenin çarelerini arıyorum. Bu da pek kolay olmuyor. Tarihi yapılarına, ağaçlı alanlarına, denizine, kültürüne reva görülen tahribata ise değinmek bile istemiyorum. Eski İstanbul’u özlüyorum. ” 

 Burhan  Arpad’ı bu dizelerdeki İstanbul sevgisiyle tanıyoruz. Bu bakımdan kendisini İstanbul yazarı sayabiliriz. 

 Arpad gelecek İstanbul hakkındaki eleştirilerine ve öngörülerine kitaplarında sık sık değinmiştir. Yazılarında yalnızca İstanbul’un güzelliklerini göz önüne sermemiş, kültür insanlarını, sanatçıları, tiyatroları ve eski Babıâli’yi de anlatmıştır. Bir nevi İstanbul halkını gelecek hakkında uyarmıştır. 

- Advertisement -

 1910 yılında Mudanya’da dünyaya gelen Burhan Arpad, Rehber-i Tahsil Numune Mektebi ve Orta Ticaret Mektebinden mezun olduktan sonra 1936 yılında Vakit gazetesinde mesleğine başladı. Daha sonra sırasıyla Uyanış ve Kurun dergilerinde, İleri, İstiklal, Tan, Cumhuriyet, Memleket, Hürriyet, Vatan ve Cumhuriyet gazetelerinde muhabir, istihbarat şefi ve yazar olarak kariyerine devam etti. 

 Burhan Arpad’ı yoğun gazetecilik çalışmalarının yanı sıra aslında edebiyatımıza kattığı öykü, roman, gezi yazıları, tiyatro eleştirileri, anı ve Alman edebiyatı ile Avusturya edebiyatından aktardığı çeviri kitaplarıyla da ele almalıyız. 

 1943’den başlayarak Alman edebiyatından, özellikle Erich Maria Remarque ve Stefan Zweig’ten yaptığı çeviri eserlerle bu iki yazarı edebiyatımıza tanıtan kişi olarak bilinir. AnnaSeghers, Joseph RothOdonvonHorvath, Thomas Mann, IngeborgBachmannFritzHabeckIgnazioSilone, William Saroyan, Henry Wallace, Şalom AljehemDimitirDimovHaşekSilanpaa ve Istrati gibi isimler de, yazarın Türk okuruyla tanıştırdığı isimlerdir.

Alman edebiyatından yaptığı Erich Maria Remarque ile Anna Seghers’in romanlarının çevirileriyle toplumcu gerçekçi görüşü destekleyerek edebiyatımıza da, toplumcu gerçekçi anlayışa da önemli katkılarda bulunmuştur.

Toplumsal ilişkilerdeki çelişkilere bütün çıplaklığıyla yer veren yazar özellikle romanları ve  öykülerinde bu tutumunu net şekilde görebiliriz.

 “Okuyup sevdiğim, topluma yararlı olacağına inandığım kitapları çevirdim” diyen Burhan Arpad, dilimize kazandırdığı kırka yakın yapıtta kişiselliği de gözlemleyebileceğimiz ortak değerler bulmuştur.

(İlhan Arakon, Burhan Arpad, Aydın Arakon)

 Yazar eserleri ve çevirilerinin yanı sıra aldığı ödüllerle de adından sıkça bahsettirmiştir.1961 ve 1964 yıllarında Berlin Film Festivali‘nde jüri üyeliği yapmış olan yazarımız, sık gittiği değişik Avrupa ülkelerinden izlenimlerini topladığı Gezi Günlüğü kitabı ile 1963 yılında Türk Dil Kurumu ödülünü kazanmıştır. 1975 yılında ise Bulgaristan Cumhuriyeti Kyryl Kardeşler Kültür Nişanı‘na layık görülmüştür. Stefan Zweig Cemiyeti üyesi olan Arpad, Alman edebiyatının en seçkin yazarlarından yaptığı çevirilerle bu edebiyatların Türkiye’de tanınmasına olan katkılarından dolayı 1985 yılında Federal Almanya Cumhuriyeti Birinci Derece Liyakat Madalyasına, 1987 yılında da Avusturya Cumhuriyeti Bilim ve Sanat İçin Birinci Derece Onur Madalyası’na layık görülmüştür. Burhan Arpad ayrıca Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü (1985) ve Basın Şeref Kartı‘nın da sahibi olmuştur. 

Eserleri

  • Gezi Günlüğü, 1966
  • Alnımdaki Bıçak Yarası, 1968
  • Hesaplaşma, 1976
  • Direklerarası
  • Yok Edilen İstanbul, 1983
  • Bir İstanbul Var İdi…, 2000
  • Taşı Toprağı Altın, 2006

Çevirileri

  • Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok, Erich Maria Remarque
  • Dönüş Yolu, Erich Maria Remarque
  • İnsanları Seveceksin, Erich Maria Remarque
  • Tedirgin Hayat, Erich Maria Remarque
  • Lizbon’da Bir Gece, Erich Maria Remarque
  • Hayat Kıvılcımı, Erich Maria Remarque
  • Yıldızın Parladığı Anlar, Stefan Zweig
  • Dünün Dünyası, Stefan Zweig
  • Amok Koşucusu, Stefan Zweig
  • Yürek Çöküntüsü, Stefan Zweig
  • Satranç Hikayesi, Stefan Zweig
  • Yalnızlık Kabusu, Stefan Zweig
  • Bir Politikacının Portresi, Stefan Zweig
  • Hikâyeler, Stefan Zweig
  • Acımak, Stefan Zweig
  • Amerika, Stefan Zweig
  • Friderike’ye Mektuplar, Stefan Zweig
  • Buddenbrock Ailesi, Thomas Mann
  • Transit, Anna Seghers
  • Ölüler Genç Kalır, Anna Seghers
  • Tütün, Dimitr Dimov
  • Proleter Devrimci Dimitrof, Kamen Kalçef
  • Sonu gelmeyen yol, H.W. Katz
  • Allahsız Gençlik, Ödön von Horvath
  • İnsanlık Komedisi, William Saroyan
  • Eyub, Joseph Roth
  • Esrarlı Gece, Vicki Baum
  • Parçalanmış Üçgen, Fritz Habeck
  • Gece Yarısı Bir Gemi, Fritz Habeck
  • Kanayan İspanya, Antoine de Saint Exupéry
  • Ekmek Ve Şarap, İgnazio Silone
  • Kiraz Çiçekleri, Yasunari Kawabata
  • Milliyetçi Sosyalizm, Hans Behrend
  • Alman Faşizminin Perde Arkası, Hans Behrend (1945)
  • Köyün Çocuğu, E. Eschenbach
  • Damdaki Kemancı’dan Öyküler, Scholem Alejchem

Kaynakça 

www.ekdergi.com

www.tgc.org.tr

biyografya.com

tr.wikipedia.org

 

 

 

Yorum Yap

Yorum girişi yapınız.
Adınızı girin

Must Read

Dönemine Damga Vurmuş Beş Usta Sanatçı

Pablo Picasso, Tarsila do Amaral, Salvador Dali, Frida Kahlo ve Remedios Varo'yu kapsayan beş usta sanatçıyı çocukluklarıyla, kariyerleri ve eserleriyle sizlere tanıttık. 1. Pablo Picasso Pablo...