Bir Feminist Manifesto: Kadının Adı Yok

Türkiye’deki feminist hareketin öncü ismi olarak kabul edilen gazeteci ve yazar Duygu Asena’nın 1987 yılında yayımlanan ilk kitabı Kadının Adı Yok, gerek içeriği gerekse de içeriğindeki olayları anlatış biçimiyle döneme damgasını vurur. Yayımlandığı andan itibaren geniş bir okuyucu kitlesine sahip olan kitap, yayımlanmasının üstünden henüz bir yıl geçmişken müstehcen olduğu gerekçesiyle toplatılır. Kitap, piyasadan kaldırılmasıyla ilgili dava devam ederken ünlü yönetmen Atıf Yılmaz tarafından beyaz perdeye uyarlanır. İki yıllık bir dava sürecinin ardından Kadının Adı Yok, okuruyla yeniden buluşur. Türkçe dışında pek çok farklı dilde de okuruyla buluşan kitap, yalnızca Türkiye’de değil tüm dünyada feminist bir rüzgâr estirir ve adından “olay kitap” diye söz ettirir.

Günümüzde hâlâ feminizmin en önemli yazarlarından biri olarak kabul edilen Duygu Asena’nın bu kitabını böylesine dikkate değer kılansa “erkeklerin belirlediği kalıplar içinde kadın olmaya karşı fısıltıyla atılmış bir çığlık” olmasıdır. İsyankâr bir çığlık, kadınca bir fısıltı…

Adını hiçbir zaman öğrenemediğimiz başkarakterin çocukluğundan başlayıp ilk gençlik ve yetişkinlik yıllarını ayrıntılarıyla önümüze seren bu hikâyedeki en büyük sorunsal “kız çocuk olmak – genç kız olmak – kadın olmak”tır.

Arkadaşlarımız hep bizim bahçeye geliyor. Kızları da erkekleri de çok seviyorum, aralarında hiç ayrım yapmıyorum. Ama babam yapıyor.

- Advertisement -

İki küçük kızının erkek arkadaşlarıyla oynamasını istemeyen, daha çocuk yaşta onları kadın-erkek ilişkileri konusunda korkutan ve baskılayan fakat diğer tarafta küçücük kızları üstünden bekçiliğini yaptığı namusunu mahalledeki komşu kadınla bozuk para gibi harcayan “baba”, romanın temel taşıdır. Başkarakterin tüm hayatını şekillendiren; onu annesi, mahalledeki diğer kadınlar ve arkadaşları gibi sıradan, erkeklere boyun eğen, kendini yalnızca bir adamı mutlu edip çocuk yapmaya adayan diğer kadınlardan ayıran tüm özellikleri babasının kurduğu o zalimce baskının sonucudur.

Gazeteciliğe başlamadan önce Pedagoji eğitimi almış olan Duygu Asena, hikâye anlatıcılığındaki ustalığının yanında bu alandaki hâkimiyetini de kitabın her satırında hissettirir. Babasından hiçbir zaman sevgi görmeyen, kocasına koşulsuz itaat ettiği halde bunun karşılığında aldatılan ama yine de çekip gidemeyecek kadar güçsüz bir anne figürüyle büyüyen karakter, hayatı boyunca yaşadığı tüm ilişkilerde alttan alta baba sevgisini arar. İş hayatında yükselip çok iyi mevkilere gelmesinin tek sebebi erkek olmadığı için eğitim almasını istemeyen babasına “yapabileceğini” kanıtlamaktır aslında. İş yerinde, evliliğinde hep bir şeyleri kanıtlamak zorundadır çünkü kadındır. İsyankâr çığlıklar atan çok güçlü bir kadın… Babasından göremediği sevgiyi yıllarca başka adamlarda arayan ama bir yandan da evlendiği gün babasının o evden gitti diye çok üzülüp sarı bir kanarya aldığını duyunca ümitlenecek kadar çocuk.

Her satırıyla bir kadınlık manifestosudur Kadının Adı Yok. Bir kadının çocuk sahibi olmak kadar olmamayı istemeye de hakkı olduğunu, patronuyla birlikte olmadan da bir yerlere gelebileceğini, mutlu olmadığı bir evliliğe devam etmek zorunda olmadığını öğütler ince ince. Kadınca bir özgürlüğün kapısını aralar.

Yorum Yap

Yorum girişi yapınız.
Adınızı girin

Hülya Çelik
Hülya Çelik
"Sözcüklerin bütün yapıyı açan bir uzunluğu, bir derinliği, bir sıcaklığı olduğunu sanki kendim buldum. O küçük parçacığın, sözcüğün değerini hep yaşadım. Masallarda açılan kırk haramiler gömüsünün kapısındaki 'sesi' bulmaya çalıştım. O kapılar belirli üç sözcüğün söylenmesiyle açılır kapanırdı. İşte bu üç sözcük bana sözcüğe önem vermenin, değer vermenin ilk öğretisiydi. Kapının önüne gelen kırk 'eşkıya', fısıldadıkları üç sözcük ile dağın kapısını nasıl açabiliyor, diye düşünürdüm. Buldum da: Yerinde söylenmiş üç sözcük, olanaksızlıkları olumlu kılar." F. H. Dağlarca

Must Read

Unutulmaz Dizi ve Filmlerden Unutulmaz 15 Replik

Bu yazımızda bizi etkileyen, tekrar izleme isteği  uyandıran, ağlatan, güldüren, düşündüren unutulmaz dizi ve filmlerin, film karakterlerininin, unutulmaz repliklerini sizler için derledik. İyi okumalar...